ข่าวแวดวงครู
เปิดสอบครู
ห้องพักครู
แผนการสอน
บันทึกคุณครู
Tip & tricks
สหกรณ์เพื่อนครู
กฎหมายในวงการศึกษา
 

 
หน้าแรก | มุมคุณครู | ห้องพักครู
   

จุดเน้นการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน เส้นทางสู่ความสำเร็จในการปฏิรูปการศึกษาในทศวรรษที่สอง (พ.ศ.2552 - 2561)
   
ตามที่กระทรวงศึกษาธิการกำหนดให้มีการปฏิรูปการศึกษาในทศวรรษที่สอง พ.ศ.2552 – 2561 ซึ่งมีวิสัยทัศน์ที่ให้คนไทยได้เรียนรู้ตลอดชีวิตอย่างมีคุณภาพในปี 2561 โดยมีการปฏิรูปการศึกษาและการเรียนรู้อย่างเป็นระบบใน 3 ประเด็นหลัก คือ การพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาและการเรียนรู้ของคนไทย การเพิ่มโอกาสทางการศึกษาและการเรียนรู้อย่างทั่วถึงและมีคุณภาพ และการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนของสังคมในการบริหารและจัดการศึกษา และยังได้กำหนดกรอบแนวทางในการปฏิรูปการศึกษาไว้ 4 ประการ ได้แก่ การพัฒนาคุณภาพคนไทยยุคใหม่ การพัฒนาคุณภาพครูยุคใหม่ การพัฒนาคุณภาพสถานศึกษายุคใหม่ และการพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการใหม่

ประกอบกับกระทรวงศึกษาธิการได้ประกาศใช้หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ในโรงเรียนทั่วประเทศที่จัดการศึกษาขั้นพื้นฐานในปีการศึกษา 2553 นั้น เพื่อให้การพัฒนาคุณภาพผู้เรียนสอดคล้องตามจุดเน้นของการปฏิรูปการศึกษาและมีแผนการดำเนินงานอย่างเป็นระบบ ชัดเจนต่อการนำไปปฏิบัติ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานได้กำหนดให้มีจุดเน้นการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนสำหรับเป็นแนวทางในการขับเคลื่อนหลักสูตรการจัดการเรียนรู้ การวัดและประเมินผลสู่การเพิ่มคุณภาพผู้เรียน

ในการกำหนดจุดเน้น ได้ศึกษาวิเคราะห์ เอกสาร งานวิจัยเกี่ยวกับจุดเน้นในการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานของประเทศต่างๆ และผลการประเมินคุณภาพผู้เรียนทั้งในประเทศและต่างประเทศ ในช่วงตั้งแต่ปี 2547 ถึงปัจจุบัน และนำร่างจุดเน้นการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนเข้าเวทีสัมมนาโดยผู้บริหารองค์กรหลักของกระทรวงศึกษาธิการ ผู้เชี่ยวชาญ ผู้ทรงคุณวุฒิ ศึกษานิเทศก์ ผู้บริหารโรงเรียน ครูผู้สอน และนักวิชาการ จากนั้นได้มีการประกาศอย่างเป็นทางการในวันที่ 22 ตุลาคม 2553 โดยมีสาระ ดังนี้


จุดเน้นการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน

เส้นทางสู่ความสำเร็จ การปฏิรูปการศึกษาไทยในทศวรรษที่สอง
“เพื่อคุณภาพเด็กไทย คิดเป็น ทำเป็น แก้ปัญหาได้ ก้าวไกลสู่สากล เป็นพลเมืองที่สมบูรณ์”




ทุกโรงเรียนต้องพัฒนาผู้เรียนให้มีความสามารถ ทักษะ และคุณลักษณะที่เป็นจุดเน้นของแต่ละระดับชั้น ดังนี้

1. ความสามารถ และทักษะของผู้เรียน

  • ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 – 3 มีความสามารถอ่านออก เขียนได้ คิดเลขเป็น มีทักษะการคิดขั้นพื้นฐาน ทักษะชีวิต และทักษะการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ตามช่วงวัย


  • ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 – 6 มีความสามารถอ่านคล่อง เขียนคล่อง คิดเลขคล่อง มีทักษะการคิดขั้นพื้นฐาน ทักษะชีวิต และทักษะการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ตามช่วงวัย


  • ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 – 3 มีความสามารถในการแสวงหาความรู้ด้วยตนเอง ความสามารถในการใช้เทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้ มีทักษะการคิดขั้นสูง ทักษะชีวิต และทักษะการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ตามช่วงวัย


  • ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 – 6 มีความสามารถในการแสวงหาความรู้เพื่อการแก้ปัญหา ความสามารถในการใช้เทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้ ความสามารถในการใช้ภาษาต่างประเทศ (ภาษาอังกฤษ) มีทักษะการคิดขั้นสูง ทักษะชีวิต และทักษะการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ตามช่วงวัย
2. คุณลักษณะ

มุ่งเน้นให้ผู้เรียนทุกคน มีคุณลักษณะ ดังนี้

    2.1 คุณลักษณะของความเป็นพลเมือง ที่มีความรักชาติ ศาสน์ กษัตริย์

    2.2 คุณลักษณะที่พึงประสงค์ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551

    2.3 คุณลักษณะนิสัยตามพัฒนาการของแต่ละช่วงวัย ได้แก่ เป็นผู้ใฝ่ดี ใฝ่เรียนรู้ อยู่อย่างพอเพียง และมีความมุ่งมั่นในการศึกษาและทำงาน

แนวทางการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน


1. การจัดการเรียนรู้

    1.1 โรงเรียนต้องจัดการเรียนรู้ให้ผู้เรียนมีความสามารถ ทักษะ และคุณลักษณะที่เป็นจุดเน้น พร้อมทั้งผลักดัน ส่งเสริม ให้ครูผู้สอนออกแบบและจัดการเรียนรู้ตามความถนัด ความสนใจ เต็มศักยภาพของผู้เรียน

    1.2 การจัดการเรียนรู้พึงจัดให้เชื่อมโยงกับวิถีชีวิต เน้นการปฏิบัติจริงทั้งในและนอกห้องเรียน โดยจัดกิจกรรมนอกห้องเรียนไม่น้อยกว่าร้อยละ 30 ของเวลาเรียน

    1.3 ใช้สื่อเทคโนโลยีที่หลากหลาย เพื่อให้ผู้เรียนสนุกกับการเรียนและเพิ่มพูนความรู้ความเข้าใจ

    1.4 แสวงหาความร่วมมือจากชุมชน จัดแหล่งเรียนรู้ ภูมิปัญญาท้องถิ่นมาร่วมในการจัดการเรียนรู้

    1.5 ผู้บริหารต้องเป็นผู้นำทางวิชาการ ตลอดจนกำกับ ดูแล นิเทศการจัดการเรียนรู้อย่างสม่ำเสมอ และนำผลการนิเทศมาปรับปรุง พัฒนาการเรียนการสอนของครู
2. การวัดและประเมินผล

ครูผู้สอนต้องวัดและประเมินผลผู้เรียนเป็นรายบุคคลตามจุดเน้นการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน ด้านความสามารถ ทักษะ และคุณลักษณะด้วยวิธีการและเครื่องมือที่หลากหลาย โดยเน้นการประเมินตามสภาพจริงและนำผลการประเมินมาใช้เพื่อพัฒนาผู้เรียนอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้การพัฒนาคุณภาพผู้เรียนบรรลุตามจุดเน้นที่กำหนดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานจึงได้กำหนดยุทธศาสตร์ในการขับเคลื่อนหลักสูตร การจัดการเรียนรู้ การวัดและประเมินผลไว้ 4 ยุทธศาสตร์ ได้แก่

  • ยุทธศาสตร์ 1 เพิ่มขีดความสามารถในการเรียนรู้ โดยเน้น
    ความสำคัญของทักษะจำเป็นพื้นฐาน ตามจุดเน้นที่ส่งผลต่อความสำเร็จในการเรียนรู้ของผู้เรียนในแต่ละช่วงวัย


  • ยุทธศาสตร์ 2 กระตุ้น เร่งรัด ส่งเสริมสนับสนุน การนำจุดเน้นไปสู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม ทุกรูปแบบ


  • ยุทธศาสตร์ 3 สร้างความพร้อมให้ครู บุคลากรทางการศึกษา ผู้ปกครอง ชุมชน ในการนำจุดเน้นสู่การปฏิบัติ


  • ยุทธศาสตร์ 4 สร้างความเข้มแข็งของการกำกับ ติดตาม และประเมินผลให้เป็นเครื่องมือสำคัญในการพัฒนาผู้เรียนตามจุดเน้น
นอกจากนี้ได้กำหนดตัวชี้วัดภาพความสำเร็จระดับโรงเรียนของจุดเน้นการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน และใช้เป็นเครื่องมือในการกำกับ ติดตาม และประเมินผลทั้งระดับโรงเรียน และเขตพื้นที่การศึกษาใน 5 ระยะ ดังนี้

ระยะที่ 1 เริ่มต้นค้นวิเคราะห์ (ภาคเรียนที่ 2/2553)

  1. มีข้อมูลผู้เรียนรายบุคคลครบถ้วน พร้อมใช้

  2. มีแผนพัฒนาผู้เรียนตามจุดเน้นที่ชัดเจน ปฏิบัติได้

  3. มีฐานข้อมูลแหล่งเรียนรู้ทั้งในและนอกห้องเรียนเพียงพอ

  4. มีตารางเรียนที่ยืดหยุ่นตามจุดเน้น

  5. มีกิจกรรมการเรียนรู้ทั้งในและนอกห้องเรียน โดยมีกิจกรรมการเรียนรู้นอกห้องเรียนไม่น้อยกว่าร้อยละ 30 ของเวลาเรียน

  6. มีเครื่องมือวัดและประเมินผลที่หลากหลาย ครอบคลุมตามจุดเน้น
ระยะที่ 2 บ่มเพาะประสบการณ์ (ภาคเรียนที่ 1/2554)

  1. ผู้เรียนได้สำรวจ สืบค้น ทำโครงงาน โครงการจากแหล่งเรียนรู้ ทั้งในและนอกห้องเรียน

  2. ครูใช้แหล่งเรียนรู้ทั้งในและนอกห้องเรียนอย่างคุ้มค่า

  3. จัดบรรยากาศให้เอื้อต่อการเรียนรู้ทั้งในและนอกห้องเรียน

  4. ชุมชนเข้าใจ ร่วมมือ สนับสนุนกิจกรรมการเรียนรู้

  5. ครูพัฒนากระบวนการจัดการเรียนรู้/สื่อ อย่างมีประสิทธิภาพ

  6. มีการนำผลการพัฒนาผู้เรียนตามจุดเน้นมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้
ระยะที่ 3 สานต่อองค์ความรู้ (ภาคเรียนที่ 2/2554)

  1. มีการนำผลการแลกเปลี่ยนเรียนรู้มาใช้ในการปรับปรุงกิจกรรมการพัฒนาผู้เรียน

  2. มีผลการวิจัยและพัฒนาคุณภาพผู้เรียนอย่างต่อเนื่อง

  3. มีรายงานผลความก้าวหน้าในการพัฒนาผู้เรียน

  4. มีการสร้างเครือข่าย/แลกเปลี่ยนเรียนรู้
ระยะที่ 4 นำสู่วิถีคุณภาพ (ภาคเรียนที่ 1/2555)

  1. มีนวัตกรรมการบริหารเพื่อพัฒนาผู้เรียนตามจุดเน้น

  2. มีนวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ตามจุดเน้น

  3. มีเครื่องมือวัดและประเมินผลการพัฒนาผู้เรียนที่มีคุณภาพ

  4. มีการเผยแพร่การวิจัยและผลการพัฒนาผู้เรียน
ระยะที่ 5 มีวัฒนธรรมการเรียนรู้ใหม่ (ภาคเรียนที่ 2/2555)

  1. ผู้เรียนเรียนรู้อย่างมีความสุข มีความสามารถ ทักษะ และคุณลักษณะตามจุดเน้น

  2. มีวัฒนธรรมการเรียนรู้ใหม่

  3. ครูเป็นครูมืออาชีพ

  4. โรงเรียนมีการจัดการความรู้

  5. มีเครือข่ายร่วมพัฒนาที่เข้มแข็ง

  6. สาธารณชนยอมรับ และมีความพึงพอใจ
ทั้งนี้เพื่อนำไปสู่เป้าหมาย คือ นักเรียนทุกคนมีความสามารถ ทักษะ และคุณลักษณะตามจุดเน้นแต่ละช่วงวัย นอกจากนี้ เพื่อให้เขตพื้นที่การศึกษา สถานศึกษา และครูผู้สอนได้มีความรู้ความเข้าใจในการนำแนวคิด แนวปฏิบัติสู่การปฏิบัติได้อย่างเป็นรูปธรรม สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน โดยสำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษาได้จัดทำเอกสารเผยแพร่จัดส่งให้กับทุกเขตพื้นที่การศึกษาและสถานศึกษา ดังนี้


เอกสารชุด “จากจุดเน้นการพัฒนาผู้เรียน....สู่ชั้นเรียน” ประกอบด้วยเอกสาร 3 เล่ม ได้แก่ การออกแบบหลักสูตร การจัดการเรียนรู้ การวัดและการประเมินผลการเรียนรู้ (เป็นเอกสารที่มุ่งสร้างความรู้ ความเข้าใจในแนวคิดแนวปฏิบัติให้ตรงกันสำหรับนำไปกำหนดแนวทางการปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรมต่อไป) ทั้งนี้โดยคาดหวังว่าเอกสารข้างต้นจะเป็นช่องทางหนึ่งในการขับเคลื่อนจุดเน้นการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนสู่การปฏิบัติได้บรรลุตามเจตนารมณ์ต่อไป
ที่มาข้อมูล : กัญนิกา พราหมณ์พิทักษ์ หัวหน้ากลุ่มพัฒนากระบวนการเรียนรู้ สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ.
ตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ ฉบับเดือนกรกฎาคม - กันยายน 2554
จำนวนคนอ่าน 9195 คน
   
 

© 2000 - 2014 www.myfirstbrain.com All Rights Reserved