ข่าวแวดวงครู
เปิดสอบครู
ห้องพักครู
แผนการสอน
บันทึกคุณครู
Tip & tricks
สหกรณ์เพื่อนครู
กฎหมายในวงการศึกษา
เปิดสอบราชการทั่วไป
 

 
หน้าแรก | มุมคุณครู | ห้องพักครู
   

ก้าวย่าง ทางเดิน......... โครงการปรับบ้านเป็นห้องเรียนเปลี่ยนพ่อแม่เป็นครู
   
ก้าวย่าง ทางเดิน ......... โครงการปรับบ้านเป็นห้องเรียนเปลี่ยนพ่อแม่เป็นครู


ในโลกปัจจุบันการจัดการศึกษาสำหรับคนพิการ จะต้องจัดให้เกิดขึ้นตั้งแต่แรกเกิดหรือแรกพบความพิการจนตลอดชีวิตโดยเร็วที่สุด เพื่อให้คนพิการสามารถเข้าถึงสิทธิที่เป็นจริง ทั้งนี้ คนพิการและครอบครัวจะสามารถอยู่ร่วมกันในสังคมทั่วไปอย่างเสมอภาคและเท่าเทียม นี่คือปรัชญาในการจัดการศึกษาสำหรับคนพิการ ประกอบกับนโยบายของรัฐบาลต้องการที่จะเพิ่มสิทธิและโอกาสทางการศึกษาอย่างมีคุณภาพให้กับคนไทยทุกคน

โดย 3 ปีที่ผ่านมา ปัญหาของเด็กพิการที่มีความพิการมาก บ้านก็อยู่ไกลจากศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัด อีกทั้งฐานะก็ยากจน ขณะเดียวกันพ่อแม่ผู้ปกครองก็ขาดความรู้ ความเข้าใจ ขาดทักษะในการดูแลลูกพิการ และยังไม่ยอมรับหรือยังไม่มีกำลังใจพอที่จะมาดูแลลูกพิการ เด็กพิการกลุ่มนี้จึงถูกละเลยจากครอบครัว รวมทั้งชุมชนก็ไม่ได้เข้ามามีส่วนร่วม ในการช่วยเหลือแต่อย่างใด จึงเป็นช่องว่างของการเข้าถึงสิทธิที่เป็นจริง และมีแนวโน้มที่เด็กพิการกลุ่มนี้จะถูกทิ้งให้อยู่กับครอบครัวตามลำพัง

สำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ตระหนักและเห็นความสำคัญในสิทธิและโอกาสทางการศึกษาของคนทุกคน จึงมอบหมายให้ศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัดนครศรีธรรมราช และศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัดลำพูนทำการศึกษาถึงแนวทางการจัดการศึกษาสำหรับเด็กพิการกลุ่มนี้ โดยขอสนับสนุนงบประมาณการดำเนินงานจากมูลนิธิสากลเพื่อคนพิการ ทำให้พบคำตอบว่า เราสามารถพัฒนาให้ครอบครัวที่มีลูกพิการจัดการศึกษาอยู่กับบ้านได้ โดยการประสานงานและสนับสนุนจากศูนย์การศึกษาพิเศษและเครือข่าย


ปีการศึกษา 2553 และปีการศึกษา 2554 สำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้รับงบประมาณในการส่งเสริมและพัฒนาการศึกษาสำหรับคนพิการ จำนวน 53.4 ล้านบาท และ 30.68 ล้านบาท ตามลำดับ เพื่อดำเนินโครงการจัดการศึกษาสำหรับเด็กพิการที่ไม่สามารถมารับบริการที่ศูนย์การศึกษาพิเศษได้ เนื่องจากมีความพิการมากและฐานะยากจน ภายใต้โครงการปรับบ้านเป็นห้องเรียนเปลี่ยนพ่อแม่เป็นครูโดยมีครอบครัวที่มีลูกพิการเข้าร่วมโครงการ จำนวน 8,500 ครอบครัวในทุกจังหวัดทั่วประเทศ

กรอบแนวคิดในการดำเนินโครงการ

โครงการปรับบ้านเป็นห้องเรียนเปลี่ยนพ่อแม่เป็นครู เป็นโครงการที่มีวัตถุประสงค์ที่จะพัฒนาพ่อแม่ให้มีความรู้ ความเข้าใจ ทักษะ และเจตคติที่ดีต่อการจัดการศึกษาสำหรับเด็กพิการที่อยู่ที่บ้าน ตลอดจนการปรับสภาพบ้านสนับสนุนสื่อการสอนให้ครอบครัว ตามความต้องการจำเป็นพิเศษของแต่ละครอบครัว ศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัดจะเป็นหน่วยบริหารโครงการในแต่ละพื้นที่ โดยสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษจะกำกับติดตามผลการดำเนินงาน ดังนั้นในการจัดการจึงมุ่งผลสำเร็จของโครงการเป็นหลัก โดยอาศัยการกำหนดวัตถุประสงค์การทำงาน และมาตรฐานที่ใช้ในการประเมินความก้าวหน้า หรือความสำเร็จของโครงการร่วมกันระหว่างผู้บริหาร และผู้ปฏิบัติงานเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย

แผนการดำเนินงานและวิธีที่ใช้ในการประเมินผลจะถูกกำหนดขึ้นด้วยความร่วมมือกันของบุคลากรศูนย์การศึกษาพิเศษในทุกระดับของสายการปฏิบัติงานภายใต้การทำงานร่วมกันเป็นทีมในแต่ละจังหวัด โดยกำหนดให้มีการพัฒนาครอบครัวจากกรอบแนวคิดการเพิ่มพูนภูมิปัญญา และความสามารถแห่งครอบครัวอย่างต่อเนื่อง ปรับรูปแบบการเรียนรู้ภายในครอบครัวให้สอดคล้องกับความพิการของลูก การสร้างและสานวิสัยทัศน์ร่วมกันกับศูนย์การศึกษาพิเศษในการพัฒนาลูกพิการ การเรียนรู้ร่วมกัน และการคิดอย่างเป็นระบบ ซึ่งจะนำไปสู่การเป็นครอบครัวแห่งการเรียนรู้ที่จะพัฒนาลูกพิการต่อไป

องค์ประกอบในการทำงานของครอบครัวกับศูนย์การศึกษาพิเศษ

  1. การกำหนดวัตถุประสงค์ และวางแผนร่วมกัน เพื่อให้ได้มาซึ่งวัตถุประสงค์และแผนพัฒนาการศึกษาของลูกพิการแต่ละครอบครัว ซึ่งจะต้องดำเนินการควบคู่กันไป นอกจากนั้นวัตถุประสงค์ของทุกฝ่ายจะต้องมีความสอดคล้องกัน


  2. ผู้บริหาร ครู ครอบครัว และผู้เกี่ยวข้องในระดับต่างๆ ต้องมีทัศนคติและความรู้ความสามารถในด้านการจัดการศึกษาสำหรับคนพิการและสิทธิหน้าที่


  3. การจัดงานให้ครอบครัว และผู้เกี่ยวข้องได้เข้ามามีส่วนร่วม โดยคำนึงถึงการทำงานเป็นทีม (Teamwork)


  4. การจัดให้มีระบบข้อมูลย้อนกลับเกี่ยวกับการปฏิบัติงาน หรือความรู้ต่างๆ เกี่ยวกับผลการดำเนินงานของแต่ละครอบครัว
วิธีการดำเนินโครงการ

การดำเนินงานจะประกอบด้วย 2 ส่วน คือ ระดับสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ และระดับศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัด โดยมีรายละเอียดดังนี้

ระดับสำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ



ระดับศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัด


ผลการดำเนินงานในรอบปีที่ผ่านมา

ด้านปริมาณ

ผลการดำเนินงานในปีการศึกษา 2553 ศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัดทั่วประเทศ 76 ศูนย์ ได้สำรวจ ค้นหา และพัฒนาครอบครัวที่มีลูกพิการรุนแรง และมีฐานะยากจน เข้าร่วมโครงการปรับบ้านเป็นห้องเรียนเปลี่ยนพ่อแม่เป็นครู จำนวน 5,340 ครอบครัว โดยทุกครอบครัวได้รับการฝึกอบรมและได้รับสื่อการสอนสำหรับครอบครัว และสามารถปรับสภาพบ้านให้เอื้อต่อการจัดการเรียนรู้สำหรับเด็กพิการโดยครอบครัว เสมือนว่ามีห้องเรียนสำหรับการฟื้นฟูสมรรถภาพและจัดการเรียนรู้ จำนวน 5,340 ห้องเรียน มีครูและเครือข่ายได้รับการอบรม ประสานความรู้ร่วมกัน จำนวน 1,520 คน ซึ่งประกอบด้วย นักวิชาชีพ นักพัฒนาชุมชน อาสาสมัคร และผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

ด้านคุณภาพ

การพัฒนาการจัดการศึกษาสำหรับเด็กพิการในครอบครัว โดยการใช้แผนบริการช่วยเหลือเฉพาะครอบครัว และแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล

  1. การพัฒนาบุคลากรให้พ่อแม่หรือผู้ปกครองได้เข้าร่วมการอบรมเพื่อพัฒนาตนเองในด้านต่างๆ ทำให้พ่อแม่หรือผู้ปกครองได้นำความรู้ไปใช้ในการพัฒนาลูกที่บ้านได้อย่างมีคุณภาพ ส่งผลให้เด็กพิการเกิดการเรียนรู้และพัฒนาตนเอง


  2. การพัฒนาแนวทางการจัดการเรียนรู้และการให้บริการช่วยเหลือระยะแรกเริ่มของครูและผู้ปกครอง สอดคล้องและเหมาะสมกับเด็กพิการทุกประเภทความพิการ ศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัดจึงมีแนวทางการจัดการเรียนรู้และการให้บริการช่วยเหลือระยะแรกเริ่มที่มีประสิทธิภาพ และเด็กพิการเกิดการพัฒนาอย่างเหมาะสม


  3. มีการจัดทำแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคลของเด็กพิการทุกคนและมีแผนบริการช่วยเหลือเฉพาะครอบครัวที่เน้นครอบครัวเป็นสำคัญ ส่งผลให้เด็กพิการทุกคนที่เข้าร่วมโครงการเกิดการเรียนรู้และมีพัฒนาการที่ดีขึ้นเต็มตามศักยภาพ



  4. การจัดทำสื่อการสอน ทำให้ครอบครัวมีสื่อการเรียนการสอนหลากหลาย เพียงพอ และเหมาะสมกับเด็กพิการ ส่งผลให้เด็กพิการได้รับการพัฒนามากยิ่งขึ้น


  5. ผลจากการจัดการเรียนรู้ และกิจกรรมพัฒนาเด็กพิการ โดยครู ครอบครัว พ่อแม่ และเครือข่าย ทำให้เด็กพิการได้รับการพัฒนาทักษะทั้ง 6 ด้าน คือ 1) ทักษะกล้ามเนื้อมัดใหญ่ 2) ทักษะกล้ามเนื้อมัดเล็ก 3) ทักษะการช่วยเหลือตนเองในชีวิตประจำวัน 4) ทักษะการรับรู้และแสดงออกทางภาษา 5) ทักษะทางสังคม 6) ทักษะการใช้สติปัญญา และทักษะจำเป็นเฉพาะความพิการ (สำหรับเด็กที่มีความบกพร่องทางการเห็น, เด็กที่มีความบกพร่องทางการได้ยิน และเด็กที่มีความบกพร่องทางร่างกายหรือการเคลื่อนไหวหรือสุขภาพ)


  6. จากการจัดโครงการปรับบ้านเป็นห้องเรียนเปลี่ยนพ่อแม่เป็นครู พ่อ แม่ สามารถจัดกิจกรรมใหผู้เ้รียนได้อย่างหลากหลาย ทำให้เด็กพิการได้พัฒนาตนเองทางด้านต่างๆ เช่น ทักษะด้านการเขียน การวาดภาพระบายสี และทักษะด้านกล้ามเนื้อมัดใหญ่ ทักษะกล้ามเนื้อมัดเล็ก ทำให้เด็กพิการมีพัฒนาการที่ดีขึ้น พ่อแม่มีความภาคภูมิใจในความสำเร็จ


  7. ห้องเรียนแต่ละห้อง หรือบ้านนักเรียนพิการ มีการจัดบรรยากาศและสภาพแวดล้อมเหมาะสมและเอื้อต่อการเรียนรู้ของเด็กพิการ ทำให้เด็กพิการเกิดการเรียนรู้มากขึ้น


  8. การจัดทำเอกสารเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ ทำให้ศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัดมีเอกสารที่ให้ความรู้กับผู้ปกครอง และผู้มารับบริการในเรื่องต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับความพิการ ทำให้ผู้ปกครอง ชุมชน สังคม มีความรู้ความเข้าใจและยอมรับเด็กพิการมากขึ้น
ก้าวย่าง.......สู่วันข้างหน้า

ปีการศึกษา 2554 ยังดำเนินโครงการปรับบ้านเป็นห้องเรียนเปลี่ยนพ่อแม่เป็นครูอย่างต่อเนื่อง โดยมีเป้าหมายครอบครัวที่จะเข้าร่วมโครงการประมาณ 8,500 ครอบครัว และมีความเชื่อมั่นว่าการประสานการมีส่วนร่วมระหว่างศูนย์การศึกษาพิเศษ ครอบครัว และเครือข่าย ที่ทำงานในพื้นที่จะสามารถขับเคลื่อนให้การจัดการศึกษาภายใต้โครงการปรับบ้านเป็นห้องเรียนเปลี่ยนพ่อแม่เป็นครูเป็นไปอย่างมีคุณภาพ โดยคำนึงถึงการทำให้คนพิการสามารถเข้าถึงสิทธิและใช้ประโยชน์ได้จริง ตลอดจนสังคม ชุมชน ครอบครัว อยู่ร่วมกันภายใต้แนวคิดสังคมไม่ทอดทิ้งกัน ทุกฝ่ายยึดมั่นในความถูกต้องดีงาม การส่งเสริมสนับสนุนให้ครอบครัวได้พัฒนาตนเองไปพร้อมกัน เกิดความเชื่อมั่น และมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษ สำหรับเด็กพิการร่วมกันต่อไป


ที่มาข้อมูล : สุพล บุญธรรม ผู้อำนวยการศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัดนครศรีธรรมราช สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
ตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ ฉบับที่ 1 เดือนมกราคม - มีนาคม 2554
จำนวนคนอ่าน 3025 คน
   
 

© 2000 - 2014 www.myfirstbrain.com All Rights Reserved