ข่าวแวดวงครู
เปิดสอบครู
ห้องพักครู
แผนการสอน
บันทึกคุณครู
Tip & tricks
สหกรณ์เพื่อนครู
กฎหมายในวงการศึกษา
เปิดสอบราชการทั่วไป
 

 
หน้าแรก | มุมคุณครู | Tips & Tricks
   

ตัวอย่างแผนการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการจากเรื่อง "สิ่งแวดล้อม"
   
แผนการจัดการเรียนรู้ฉบับนี้ ขอเสนอแผนการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการ กลุ่มสร้างเสริมประสบการณ์ชีวิตเรื่อง สิ่งแวดล้อมที่รัก สำหรับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ซึ่ง สมาคมครูกระโจมทอง จังหวัดตราด จัดทำขึ้นสำหรับให้ครูนำไปประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับนักเรียนและสภาพแวดล้อมของโรงเรียนต่างๆ

การจัดกระบวนการเรียนรู้เรื่องดังกล่าว บูรณาการกับวิชาต่างๆ ได้แก่ ภาษาไทย - การเล่าเรื่อง การเขียนเรื่อง การคัดลายมือ การอ่าน และการฟัง คณิตศาสตร์ - การวัด เวลา ภาษาอังกฤษ - ทิศ คำศัพท์ง่ายๆ เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม สร้างเสริมลักษณะนิสัย - การดูแลรักษาแปลงไม้ดอกไม้ประดับ และการรักษาความสะอาดบริเวณโรงเรียน

กิจกรรมการเรียนการสอนเริ่มจากปูความรู้พื้นฐานเรื่อง ชนิดของสิ่งแวดล้อม โดยแบ่งนักเรียนเป็น 2 กลุ่ม สำรวจว่าในห้องเรียนและนอกห้องเรียนมีล้อมสิ่งแวดอะไรบ้าง เสร็จแล้วพานักเรียนออกไปยืนริมสนามสำรวจสิ่งของที่อยู่รอบๆ ตัว เช่น ต้นไม้ ถังขยะ และหาวิธีทดสอบว่าสิ่งใดอยู่ใกล้ตัว สิ่งใดสูงหรือต่ำกว่าตัวนักเรียน เช่น ใช้ไม้วัด นำเสนอผลงานและเขียนเป็นตารางแบ่งเป็นสิ่งแวดล้อมที่มีชีวิตและไม่มีชีวิ เสร็จแล้วครูนำภาพดิน หิน ทราย ซึ่งเป็นสิ่งแวดล้อมที่ไม่มีชีวิตมาให้นักเรียนดูเป็นตัวอย่างและร่วมกันอภิปรายลักษณะการเปลี่ยนแปลง สาเหตุ ผลกระทบ วิธีบำรุงรักษา แล้วอภิปรายเป็นรายกลุ่ม สรุปผลการอภิปราย และส่งตัวแทนรายงานหน้าชั้น

ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มนำน้ำจากที่ต่างๆ ใส่ภาชนะแล้วสังเกตว่า น้ำแต่ละแหล่งที่มามีลักษณะแตกต่างกันอย่างไร สาเหตุเพราะอะไร และให้นักเรียนดูภาพแม่น้ำลำคลองที่ถูกทำลาย เสร็จแล้วพานักเรียนไปยืนใต้ร่มไม้แล้วให้นักเรียนบอกความรู้สึกในขณะนั้น พร้อมให้นักเรียนดูภาพตัวอย่างการเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อม เช่น แม่น้ำลำคลองเน่าเสีย ควันพิษจากโรงงาน ถนนที่มีรถจอแจ และการเกิดพายุหมุน ร่วมกันอภิปรายสาเหตุการเปลี่ยนแปลงของอากาศ ผลกระทบต่อมนุษย์และสิ่งแวดล้อม และสรุปผลการอภิปราย

จากนั้น ให้แต่ละกลุ่มออกไปสำรวจบริเวณกองขยะใกล้โรงเรียน ที่เลี้ยงสัตว์ในชุมชน ถนนที่มีรถวิ่งไปมา แหล่งน้ำทิ้งในโรงเรียน และทะเล สรุปข้อมูลลงในแบบสำรวจที่ครูแจกให้และรายงานหน้าชั้น พร้อมทั้งวาดภาพสิ่งต่างๆ ที่พบเห็น และร่วมกันอภิปรายว่าภาพใดอากาศดี ภาพใดอากาศเสีย รวมทั้งสรุปว่าลักษณะของอากาศดีเป็นอย่างไร และลักษณะของอากาศเสียเป็นอย่างไร

ครูแจกภาพต้นไม้ ผลไม้ คน สัตว์ชนิดต่างๆ ให้นักเรียนระบายสีและติดกระดาษกาวด้านหลัง ครูนำกระดาษสีขาว เทามาติดบนกระดานดำ ให้นักเรียนนำภาพที่ระบายสีติดลงในกระดาษ แล้วให้แต่ละกลุ่มช่วยกันเขียนบรรยายภาพโดยแบ่งเป็นหัวข้อดังนี้
  • ต้นไม้มีประโยชน์ต่อใคร

  • สัตว์แต่ละชนิดมีประโยชน์อย่างไร และต้องอาศัยอะไร

  • คนได้รับประโยชน์จากอะไรบ้าง

  • ถ้าคนตัดต้นไม้มากๆ จะเกิดผลเสียต่อคน พืช และสัตว์อย่างไร

  • ผลการกระทำของคนที่มีต่อพืชและสัตว์
เสร็จแล้วให้นักเรียนเล่าประสบการณ์เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมที่ชอบ โดยบอกด้วยว่าสิ่งแวดล้อมนั้นเป็นของใคร เป็นของส่วนรวมหรือไม่ และให้ทุกคนเขียนเรียงความเรื่อง เราจะช่วยรักษาสิ่งแวดล้อมกันอย่างไร ครูนำผลงานเรียงความของนักเรียนติดหน้าชั้นเพื่อให้เด็กๆ อ่านแลกเปลี่ยนประสบการณ์

ขั้นต่อมาให้แต่ละกลุ่มช่วยกันคิดว่าถ้าสิ่งแวดล้อมรอบตัวเปลี่ยนแปลงไป เช่น ฝนไม่ตกตามฤดูกาล ไม่มีแสงสว่าง ไม่มีน้ำในแม่น้ำลำคลอง ชีวิตมนุษย์จะเป็นอย่างไร รวมทั้งคิดหาวิธีดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมเหล่านั้น นำผลงานมาอภิปรายร่วมกัน แล้วให้นักเรียนดูภาพความร่มรื่นของต้นไม้และลำธาร และภาพต้นไม้ที่ถูกตัด สังเกตภาพทั้งสองและตอบคำถามว่าสภาพความแห้งแล้งและต้นไม้ถูกตัดเกิดขึ้นได้อย่างไร บริเวณที่ต้นไม้ถูกตัดเป็นอย่างไร และถ้าต้องการให้บริเวณนั้นร่มรื่นสวยงามเหมือนเดิมจะต้องทำอย่างไร

รวมทั้งแจกภาพต้นไม้ ผลไม้ คน และสัตว์ชนิดต่างๆ ให้นักเรียนระบายสี และบรรยายภาพในหัวข้อต้นไม้มีประโยชน์ต่อใคร สัตว์แต่ละชนิดมีประโยชน์อย่างไร ต้องอาศัยอะไรในการดำรงชีวิต คนได้รับประโยชน์จากสิ่งแวดล้อมอย่างไร และถ้าคนตัดต้นไม้มากๆ จะเกิดผลเสียต่อคน พืช สัตว์ อย่างไร และช่วยกันสรุปการกระทำของคนที่มีผลกระทบต่อพืชและสัตว์

ให้นักเรียนเล่าประสบการณ์เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมที่ชอบ และช่วยกันคิดว่าถ้าสิ่งแวดล้อมเปลี่ยนแปลงไป เช่น ฝนไม่ตกตามฤดูกาล ไม่มีแสงสว่าง ไม่มีน้ำในแม่น้ำลำคลอง ชีวิตของมนุษย์จะเป็นอย่างไร และช่วยกันคิดวิธีดูแลรักษาสิ่งแวดล้อม โดยเขียนเป็นเรียงความรายบุคคล

เพื่อแสดงให้นักเรียนเห็นว่า การดำรงชีวิตของมนุษย์ส่งผลกระทบให้สิ่งแวดล้อมเปลี่ยนแปลง ร่วมสนทนาเรื่องประโยชน์ของถุงพลาสติก ของใช้ที่ทำจากพลาสติก โทษของถุงพลาสติก และการกำจัดถุงพลาสติก โดยให้แต่ละกลุ่มจับฉลากเลือกหัวข้อดังกล่าวอภิปรายภายในกลุ่ม ส่งตัวแทนรายงาน และร่วมกันสรุปอีกครั้ง เสร็จแล้วพานักเรียนเดินสำรวจรอบๆ บริเวณโรงเรียนดูว่าพื้นที่ใดสกปรก เช่น มีขยะให้นักเรียนช่วยกันเก็บขยะโดยแยกประเภทอีกทั้งมอบหมายให้แต่ละกลุ่มรับผิดชอบดูแลไม้ดอกไม้ประดับรอบๆ บริเวณโรงเรียน เป็นการปลูกฝังจิตสำนึกการดูแลรักษาสิ่งแวดล้อม

ขั้นสุดท้ายของการเรียนการสอนทบทวนเรื่องประโยชน์ของดวงอาทิตย์ โดยพานักเรียนออกไปอยู่กลางแสงแดดและร่วมกันสรุปถึงอันตรายจากดวงอาทิตย์ แล้วให้ดูภาพการเกิดข้างขึ้นข้างแรม สนทนาถึงผลเสียของเดือนมืด รวมทั้งอธิบายให้นักเรียนเข้าใจว่าดวงอาทิตย์และตกทางใด และสอนวิธีดูทิศให้นักเรียน รวมทั้งสนทนาและสรุปเกี่ยวกับกิจวัตรประจำวันของนักเรียนที่ทำในเวลากลางวันและกลางคืน
ทั้งนี้เพื่อให้เด็กๆ เพลิดเพลินในการเรียนรู้เนื้อหาแต่ละเรื่อง ครูจะให้ร้องเพลงที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับเรื่องที่เรียนประกอบการเรียนการสอน เช่น เพลงอย่าทิ้งขยะ เพลงป่าสวย เพลงทิศทั้งสี่ และเพลงร่วมมือกันเถิด


ตัวอย่างแผนการจัดการเรียนรู้เรื่อง สิ่งแวดล้อมที่รัก


สาระสำคัญ

สิ่งแวดล้อมที่อยู่รอบตัวเราแบ่งเป็น 2 ชนิด ได้แก่ สิ่งที่มีชีวิต และสิ่งที่ไม่มีชีวิต มีทั้งให้ความสวยงามและให้ประโยชน์ต่อมนุษย์ ต้องช่วยกันดูแลรักษา ไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม

จุดประสงค์การเรียนรู้

  1. เกิดความรู้ความเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสิ่งแวดล้อม

  2. สามารถบอกประโยชน์ของสิ่งแวดล้อมได้

  3. สามารถสรุปได้ว่าการกระทำของมนุษย์มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงสิ่งแวดล้อมอย่างไร และการเปลี่ยนแปลงทางสิ่งแวดล้อมมีผลกระทบต่อการดำรงชีวิตของมนุษย์อย่างไรบ้าง

  4. สร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมให้เกิดกับเด็ก
เนื้อหาการเรียนรู้

  • สิ่งแวดล้อมแบ่งเป็น 2 ประเภท ได้แก่ สิ่งแวดล้อมที่มีชีวิต เช่น คน สัตว์ พืช และสิ่งแวดล้อมที่ไม่มีชีวิต คือ ดิน น้ำ หิน ทราย อากาศ ดวงดาว ดวงจันทร์ ดวงอาทิตย์

  • ประโยชน์ของสิ่งแวดล้อม

  • การเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อม

  • การดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมในโรงเรียน

  • การกระทำของมนุษย์ต่อสิ่งแวดล้อม เช่น ทิ้งขยะ ควันรถ ตัดไม้ทำลายป่า

  • ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสิ่งแวดล้อมที่มีต่อมนุษย์ เช่น น้ำท่วม น้ำเน่า อากาศเสีย
สื่อการเรียนการสอน

  • ตารางสิ่งแวดล้อมภายนอกและภายในห้องเรียน

  • ภาพการเปลี่ยนแปลงของดิน หิน และทราย

  • ภาพควันพิษจากโรงงาน ถนนที่มีรถยนต์จอแจ และการเกิดพายุหมุน

  • ตารางบันทึกการสังเกตน้ำ แบบสำรวจ

  • ภาพต้นไม้ ลำธาร คนตัดไม้

  • ภาชนะใส่น้ำ เช่น แก้ว ถุงพลาสติก

  • แปลงไม้ประดับบริเวณโรงเรียน

  • บัวรดน้ำหรือภาชนะรดน้ำต้นไม้ ส้อมพรวนดิน ปุ๋ยคอก

  • ถังขยะ

  • แผนภูมิเพลงอย่าทิ้งขยะ และเพลงป่าสวย

  • กระดาษวาดภาพ กระดาษขาว เทา สี และกรรไกร
การประเมินผล

  1. สังเกตความกระตือรือร้นในการทำงาน การให้ความร่วมมือทำงานกลุ่ม แสดงความคิดเห็น นำเสนอผลงาน และ ทำงานเสร็จทันเวลา

  2. สังเกตการเล่าเรื่อง ร้องเพลง การออกเสียงภาษาอังกฤษ

  3. วัดผลการปฏิบัติงาน ได้แก่ การเขียนเรื่อง วาดภาพ การรับผิดชอบดูแลรักษาแปลงดอกไม้ และการรักษาความสะอาดบริเวณโรงเรียน

  4. ตรวจผลงานการทำแบบทดสอบ เรื่อง สิ่งแวดล้อมที่รัก
ที่มาข้อมูล : ปิยะเคห์ ใน สานปฏิรูป ฉบับที่ 67 เดือนพฤศจิกายน 2546
จำนวนคนอ่าน 20648 คน
   
 

© 2000 - 2014 www.myfirstbrain.com All Rights Reserved