ข่าวแวดวงครู
เปิดสอบครู
ห้องพักครู
แผนการสอน
บันทึกคุณครู
Tip & tricks
สหกรณ์เพื่อนครู
กฎหมายในวงการศึกษา
เปิดสอบราชการทั่วไป
 

 
หน้าแรก | มุมคุณครู | Tips & Tricks
   

ผสมศาสตร์ .. ผสานศิลป์ ผ่านภาพวาดทางวิทยาศาสตร์
   
สิ่งต่างๆ รอบตัวเรามักจะมีความละเอียดอ่อนอย่างที่เราคาดไม่ถึง เชื่อไหมครับว่า ชาวเอสกิโมนั้นมีคำที่ใช้บอกความแตกต่างของสีขาวราว 50 คำ ซึ่งคงเป็นเพราะสภาพแวดล้อมที่พวกเขาอยู่เต็มไปด้วยสีขาวนั่นเอง หรือถ้าใครชอบดูรายการ แฟนพันธุ์แท้ ของคุณปัญญา ก็คงจะทึ่งกับ "เซียน" ในหัวข้อต่างๆ ที่มาแข่งขันกัน อย่างพวกเซียนพระเครื่องนั้น เขาอาจจะโอ่ว่า แค่เห็นแว่บเดียวก็รู้แล้วว่าพระรุ่นไหน ? พิมพ์อะไร ? (แต่คงไม่ถึงขั้นฟันธงว่าของจริงหรือของปลอม)

ที่ว่ามานี้ ไม่ใช่ว่าต้องการให้เด็กๆ เป็นเซียนพระเครื่องนะครับ แต่อยากชี้ให้เห็นว่า ถ้าหากใครสนใจเรื่องใดเรื่องหนึ่งอย่างจริงจังแล้ว ความละเอียดและความงดงามต่างๆ ก็มักจะตามออกมาโดยอัตโนมัติ อย่างที่ คุณลลิตา โรจนกร จิตรกรพฤกษศาสตร์เคยให้สัมภาษณ์นิตยสาร UpDATE ว่า "... ธรรมชาติเป็นสิ่งที่ยิ่งใหญ่ที่สุดนะคะ อย่างธรรมชาติเนี่ย จะเห็นว่า อย่างใบไม้... สมมติว่าทั้งสวนมีเป็นล้านๆ ใบ จะไม่มีสักใบที่เหมือนกันทั้งสี รายละเอียด แล้วก็ส่วนประกอบ ไม่มีสักใบนึงเลยในโลกนี้ แต่ละใบๆ นี้แตกต่าง แต่ก่อนที่ไม่เคยวาดเนี่ย โอ้ย ! ไปไหนมันเบื่อนะ มันก็เหมือนๆ กัน คราวนี้ไปไหน ดูตรงโน้นเขียว เขียวนี้ มันเขียวอย่างไงจะผสมเขียวอย่างนี้ มันก็ช่วยให้เรามองธรรมชาติได้ด้วยความสุขมากขึ้น ..."

ในคราวนี้ ผมจึงอยากชวนคุณครูและเด็กๆ มาทดลองวาดภาพทางวิทยาศาสตร์กันหน่อย ไม่แน่ว่าอาจจะเจอแววศิลปินซ่อนเร้นอยู่ หรืออย่างน้อยๆ ก็ช่วยให้จิตใจละเอียดอ่อน และมองธรรมชาติอย่างมีความสุขมากขึ้นอีกนิดก็เป็นได้

ภาพวาดทางวิทยาศาสตร์คืออะไร ?



แต่ก่อนจะลงมือ คงต้องรู้ว่า ภาพวาดทางวิทยาศาสตร์ (Scientific Illustration) คืออะไรกันก่อน ? ภาพวาดทางวิทยาศาสตร์เป็นภาพวาดที่เก็บรายละเอียดจากตัวอย่างจริง หรือจากหลักฐานที่ปรากฏ โดยพยายามรักษาความถูกต้องให้มากที่สุด คุณลลิตา โรจนกร ให้หลัก "3 ส" ว่า ส.แรกก็คือ ความสวยงาม (เพราะเป็นศิลปะ) ส.ที่สองคือ สังเกตและพินิจพิเคราะห์ ส่วน ส.ที่สาม คือ สัดส่วนที่ถูกต้อง (ตามหลักวิทยาศาสตร์) อย่างในกรณีภาพวาดทางพฤกษศาสตร์นั้น ถ้าขาด ส.ใด ส.หนึ่ง ไปก็ไม่ใช่ Botanical Illustration หรือ ภาพวาดทางพฤกษศาสตร์ที่เก็บรายละเอียดอย่างแม่นยำ แต่อาจจะเป็นแค่ Botanical Painting คือ ภาพวาดทั่ว ๆ ไป ที่ไม่ได้สนใจความเป็นจริงมากนักเท่านั้น

ลองชมตัวอย่างของมืออาชีพกันหน่อย !

ลองดูภาพตัวอย่างสักนิดหน่อย ก่อนจะโชว์ฝีมือของคุณครูและเด็กๆ เอง

  1. ภาพวาดหิ่งห้อยชนิดต่างๆ ผลงานของ สุรินทร์ พิมพะสำลี เทคนิคสีน้ำ ภาพจากนิตยสาร UpDATE ฉบับที่ 169 หน้า 57

  2. ภาพนกนางแอ่นฝีมือคุณ Robin Brickman

  3. แม้จะไม่มีตัวจริงเป็นนายแบบ (หรือนางแบบ) แต่ภาพวาดไดโนเสาร์ที่ประมวลรายละเอียดได้จากหลักฐานที่มีอยู่ก็ถือว่าเป็นภาพวาดทางวิทยาศาสตร์เช่นกัน

  4. เรื่องภาพวาดทางวิทยาศาสตร์ในต่างประเทศนี้เขาไปกันไกลมากแล้ว ถึงกับมีเอกสารคู่มือสำหรับการวาดภาพ ซึ่งสอนเทคนิคต่างๆ และมีตัวอย่างภาพวาดของมืออาชีพให้ชม
ข้อมูลสำหรับคุณครู - วาดอย่างไร ให้เป็นวิทยาศาสตร์ ?

กว่าจะมาเป็นภาพที่ปรากฏ ผู้วาดจะต้องรวบรวมข้อมูลและเรียนรู้เรื่องราวต่างๆ ตั้งแต่ ลักษณะโครงสร้างของสิ่งที่จะวาด (ขนาด และสัดส่วน) รายละเอียดต่างๆ เช่น สีสัน แสงเงา ลักษณะปลายหนาม จำนวนเส้นขน ฯลฯ

นอกจากนี้ผู้วาดควรศึกษาข้อมูลทางวิชาการ เช่น ชื่อสามัญ ชื่อวิทยาศาสตร์ ลักษณะนิสัย ความเป็นอยู่ แหล่งที่พบ วันที่พบ อายุของสิ่งนั้น โดยอาจค้นคว้าจากหนังสือ อินเทอร์เน็ต หรือสอบถามจากผู้รู้ และถ้ามีตัวอย่างหลายชิ้น ก็ต้องเก็บข้อมูลให้ครบอีกด้วย

กิจกรรมน่าสนใจ

โรงเรียนสามารถจัดกิจกรรมการประกวดภาพวาดทางวิทยาศาสตร์ โดยหลายฝ่ายมีส่วนร่วม ได้แก่ ครูวิทยาศาสตร์ ครูศิลปะ นักเรียน และบุคลากรที่สนใจ แต่อย่าลืมว่า การประกวดนั้นเป็นแค่วิธีการ แต่สิ่งสำคัญคือ ตัวกระบวนการที่จะเปิดโอกาสให้เด็กๆ และคุณครูเองได้เรียนรู้ธรรมชาติโดยการพิจารณาและใคร่ครวญอย่างละเอียด ก่อนที่จะนำเสนอออกมาเป็นผลงาน

ทั้งนี้คุณครูอาจขอคำปรึกษาได้จากชมรมนักวาดภาพวิทยาศาสตร์ธรรมชาติแห่งประเทศไทย (นววธท.) สำนักงานโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช อันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ สวนจิตรลดา กรุงเทพฯ 10303 โทรศัพท์ 0-2282-0665, 0-2282-1850 โทรสาร 0-2282-0665

ที่มาข้อมูล : ดร.บัญชา ธนบุญสมบัติ ใน สานปฏิรูป ฉบับที่ 64 เดือนสิงหาคม 2546
จำนวนคนอ่าน 3002 คน
   
 

© 2000 - 2014 www.myfirstbrain.com All Rights Reserved