กลุ่มดาวแมงป่อง (Scorpius) : แมงป่องยักษ์ผู้กำราบนายพราน "โอไรออน"



"กลุ่มดาวแมงป่อง" (Scorpius) เป็นหนึ่งในกลุ่มดาวจักรราศี ประจำ "ราศีพิจิก" (♏) อยู่ระหว่าง "กลุ่มดาวตาชั่ง" (Libra) ทางทิศตะวันตก กับ "กลุ่มดาวคนยิงธนู" (Sagittarius) ทางทิศตะวันออก หรือในตำแหน่งไรต์แอสเซนชัน 16.88h และเดคลิเนชัน -30.73° เป็นกลุ่มดาวที่มีขนาดไม่ใหญ่ กินเนื้อที่ประมาณ 497 ตารางองศา (อันดับที่ 33 จากทั้งหมด 88 กลุ่มดาว) แต่มีความสว่างไสวมากจนเป็นกลุ่มดาวที่สังเกตเห็นได้อย่างง่ายดายที่สุดอีกกลุ่มหนึ่ง


(คลิกเพื่อดูภาพขนาดใหญ่)
แผนที่กลุ่มดาวแมงป่อง


กลุ่มดาวแมงป่องอยู่ค่อนลงมาทางซีกฟ้าใต้ ดังนั้นผู้ที่อยู่ระหว่างละติจูดที่ - 90° หรือบริเวณขั้วโลกใต้ ขึ้นมาจนถึงละติจูด + 40° สามารถมองเห็นกลุ่มดาวแมงป่องบนท้องฟ้าได้ ช่วงเวลาที่จะเห็นชัดเจนที่สุดคือประมาณ 21 : 00 น. ตลอดเดือนกรกฎาคม


กลุ่มดาวแมงป่องมีดาวฤกษ์หลักมากถึง 18 ดวง ดวงที่อยู่ใกล้โลกมากที่สุดคือ "Gliese 682" อยู่ห่างเป็นระยะทาง 16.44 ปีแสง ดาวที่สว่างกว่าค่าความส่องสว่างปรากฏระดับ 3 มีมากถึง 13 ดวง แต่ดาวที่สว่างที่สุดคือ "ดาว Antares" มีค่าความส่องสว่างปรากฏ 0.96 ดาวดวงนี้ชาวต่างชาติเรียกว่าเป็น "ดาวหัวใจของแมงป่อง" ส่วนคนไทยเรียกว่า "ดาวปาริชาต" เป็นดาวยักษ์ใหญ่แดง (Red Supergiant)


(ซ้าย) กลุ่มดาวแมงป่องบนท้องฟ้า, (ขวา) ดาวปาริชาตที่ส่องแสงสว่างสีแดง


ดาวปาริชาตมีขนาดใหญ่มาก มีรัศมีใหญ่กว่าดวงอาทิตย์ถึง 883 เท่า มวลมากกว่าดวงอาทิตย์ 12.4 เท่า และยังมีอุณหภูมิสูงถึง 18,500 เคลวิน ซึ่งมากกว่า 3 เท่าของดวงอาทิตย์ ส่วนความสว่างนั้นก็สว่างกว่าดวงอาทิตย์ถึง 57,500 เท่าเลยทีเดียว แต่เนื่องจากดาวปาริชาตอยู่ห่างจากโลกเป็นระยะทางถึง 550 ปีแสง ในขณะที่ดวงอาทิตย์อยู่ห่างจากโลกเป็นระยะทางที่แสงใช้เวลาเดินทางเพียง 8.19 นาทีเท่านั้น ดังนั้นเราจึงเห็นดาวปาริชาตสุกสว่างน้อยกว่าดวงอาทิตย์ แต่อย่างไรก็ตาม มันก็ยังส่องแสงสีแดงสว่างให้เห็นได้ชัดเจน จนชาวกรีกโบราณตั้งชื่อให้มันว่า "Antares" ที่หมายถึง "คู่ปรับของดาวอังคาร"


นายพรานโอไรออนถูกแมงป่องยักษ์ฆ่าตาย ก่อนจะถูกโยนขึ้นท้องฟ้ากลายเป็นสองกลุ่มดาว


ชาวกรีกโบราณมีตำนานเทพปกรณัมเกี่ยวกับกำเนิดของกลุ่มดาวแมงป่องไว้ว่า นายพรานจอมพลังชื่อ "โอไรออน" (Orion) ได้เหิมเกริมจนคิดจะล่าสัตว์ให้หมดทั้งโลก "เทพีอาร์ทิมิส" (Artemis) ซึ่งเป็นนายพรานมือฉมังเช่นเดียวกันจึงได้ส่งแมงป่องยักษ์มาจัดการกับโอไรออน หลังฆ่าโอไรออนได้แล้ว "เทพซูส" (Zeus) ก็โยนแมงป่องยักษ์ขึ้นบนท้องฟ้าเป็นกลุ่มดาวแมงป่อง ส่วนโอไรออนก็ถูกโยนขึ้นท้องฟ้าเป็น "กลุ่มดาวนายพราน" (Orion) โดยในฤดูหนาวกลุ่มดาวนายพรานจะปรากฏขึ้นเหนือท้องฟ้า แต่เมื่อถึงฤดูร้อนที่กลุ่มดาวแมงป่องปรากฏบนท้องฟ้า กลุ่มดาวนายพรานก็จะหลบพ้นจากท้องฟ้าไป



ที่มาข้อมูล : www.myfirstbrain.com

    เรื่อง : ท่องดาราศาสตร์
    เข้าชม : 4495