ข่าว O-NET/GAT/PAT
ข่าวการศึกษา
คะแนน แอดมิชชั่น
สูงสุด-ต่ำสุด
คณิตศาสตร์
วิทยาศาสตร์
ฟิสิกส์ - เคมี - ชีวะ
ภาษาอังกฤษ
ภาษาไทย
ดาราศาสตร์
ประวัติศาสตร์
มุมคนเก่ง
คลังข้อสอบเก่า
คลังความรู้หลักสูตรเก่า
I.Q. Tests
 

 

หน้าแรก | มุมนักเรียน | หมายเหตุ

หมายเหตุ
   

ไขสันหลัง
 
ศูนย์ควบคุมระบบประสาท


ไขสันหลังเป็นส่วนต่อจากสมอง อยู่ภายในกระดูกสันหลัง ตั้งแต่กระดูกสันหลังข้อแรกถึงกระดูกบั้นเอวข้อที่ 2 ส่วนปลายไขสันหลังจะเรียวเล็กลงมีเพียงส่วนของเยื่อหุ้มไขสันหลัง ดังนั้น การเจาะเอาน้ำเลี้ยงสมองหรือไขสันหลังหรือฉีดยาเข้าไขสันหลัง แพทย์จึงนิยมฉีดเข้าบริเวณต่ำกว่ากระดูกบั้นเอวข้อที่ 2 ลงไป เพราะตั้งแต่กระดูกบั้นเอวข้อที่ 2 เป็นต้นไปไม่มีไขสันหลัง ดังนั้นโอกาสที่จะทำอันตรายแก่ไขสันหลังจึงมีน้อยกว่าบริเวณอื่น

แผนภาพแสดงไขสันหลังและเส้นประสาทไขสันหลัง

ถ้าตัดตามขาวง จะเห็นเนื้อสีทาอยู่ทางด้านใน บริเวณนี้มีตัวเซลล์ประสาทจำนวนมาก ตรงกลางของไขสันหลังภายในส่วนของเนื้อที่ทาจะเป็นช่อง ภายในมีน้ำเลี้ยงสมองและไขสันหลังบรรจุอยู่ด้วย ส่วนบริเวณที่อยู่ด้านนอกเป็นเนื้อสีขาว เป็นบริเวณที่มีใยประสาทที่มีเยื่อไมอีลินหุ้ม

แสดงภาพไขสันหลังตัดตามขวางและเส้นประสาทไขสันหลัง

ไขสันหลังส่วนที่เป็นเนื้อสีเทาซึ่งมีรูปร่างคล้ายปีกผีเสื้อนั้นส่วนสีเทาที่เป็นมุมปีกผีเสื้อด้านบนเรียกว่า ดอร์ซัลฮอร์น (dorsal horn) ด้านล่างเรียกว่า เวนทรัลฮอร์น (ventral horn) จากไขสันหลังมีเส้นประสาทแยกออกมาเรียกว่า เส้นประสาทไขสันหลัง (spinal nerve) ตรงโคนของเส้นประสาทไขสันหลังตอนที่ติดกับไขสันหลังนี้จะแยกเป็น รากบน (dorsal root) ต่ออยู่กับดอร์ซัลฮอร์นของไขสันหลัง และรากล่าง (ventral root) ต่ออยู่กับเวนทัลฮอร์น กระแสประสาทจากหน่วยรับความรู้สึกเข้าสู่ไขสันหลัง และกระแสประสาทสั่งการออกจากไขสันหลัง โดยผ่านเส้นประสาทไขสันหลัง ดังนั้นเส้นประสาทไขสันหลังแต่ละเส้นจึงประกอบด้วยเส้นใยประสาทเล็กๆ ที่เป็นทั้งเส้นใยประสาทสั่งการ และเส้นใยประสาทรับความรู้สึก เส้นประสาทไขสันหลังทุกเส้นจึงเป็นเส้นประสาทผสม

เราจะศึกษาการส่งกระแสประสาทจากหน่วยรับความรู้สึกที่มาตามเส้นประสาทไขสันหลังเข้าสู่ไขสันหลังได้จากการทดลองต่อไปนี้

(คลิกเพื่อดูภาพขนาดใหญ่)
แผนภาพแสดงการทดลองการส่งกระแสประสาทของเส้นประสาทไขสันหลังของกบ
ก. เส้นประสาทไขสันหลังที่ไปยังขากบ
ข. ตัดรากล่างของเส้นประสาทไขสันหลังระหว่างจุดที่ 1 กับ 2
ค. ตัดรากล่างของเส้นประสาทไขสันหลังระหว่างจุด 3 กับ 4
หลังจากที่กบได้ถูกทำลายสมองแล้ว เมื่อเอาเข็มแทงที่ขาหลัง ปรากฏว่า กบจะตอบรับสิ่งเร้าโดยการหดขานั้นหนี ถ้าตัดรากล่างของเส้นประสาทไขสันหลัง (ดังภาพ ข.) และแทงขาหลังนั้นใหม่ ปรากฏว่ากบไม่หดขาหนีเหมือนครั้งแรก แม้ว่าจะใช้เข็มจี้บริเวณอื่นๆ ของขากบข้างเดิมก็จะไม่มีการตอบรับ ถ้าเอาเข็มเขี่ยตรงปลายเส้นประสาทไขสันหลังที่จุด 2 ปรากฏว่า กบกระตุกขาหลังนั้นได้ ถ้าตัดรากบนของเส้นประสาทไขสันหลังแทนรากล่าง ดังภาพ ค. แล้วเอาเข็มแทงที่ขาหลัง กบจะไม่แสดงอาการตอบรับ แต่ถ้าเอาเข็มแทงที่จุดที่ 3 ขาหลังนั้นกระตุกได้

จากการทดลองเราสามารถสรุปได้ว่า กระแสประสาทจากโครงสร้างต่างๆ ที่ทำหน้าที่รับแรงกระตุ้นจากสิ่งเร้า ซึ่งเรียกว่า หน่วยรับความรู้สึก (receptor) จะเข้าสู่ไขสันหลังทางรากบนและออกทางรากล่างไปยังหน่วยปฏิบัติงาน (effector) ทำให้กล้ามเนื้อหดตัวและต่อมต่างๆ จะขับสารออกมา

นักวิทยาศาสตร์ได้ศึกษาโครงสร้างของไขสันหลังและเส้นประสาทไขสันหลัง พบว่า ในรากบนมีปมประสาทรากบน (dorsal root ganglion) ในปมประสาทมีตัวเซลล์ประสาทรับความรู้สึก ซึ่งมีเดนไดร์ทอยู่ในเส้นประสาทไขสันหลังและแอกซอนอยู่ในรากบนยื่นเข้าไปในไขสันหลัง เซลล์ประสาทรับความรู้สึกนี้ ทำหน้าที่รับกระแสประสาทจากหน่วยรับความรู้สึก ส่วนรากล่างนั้นประกอบด้วยแอกซอนของเซลล์ประสาทสั่งการ ซึ่งมีตัวเซลล์อยู่ในเนื้อสีเทาบริเวณเวนทรัลฮอร์นของไขสันหลัง ทำหน้าที่นำกระแสประสาทไปยังหน่วยปฏิบัติงาน

ในไขสันหลังยังมีเซลล์ประสาทอีกชนิดหนึ่งเรียกว่า เซลล์ประสาทประสานงาน ทำหน้าที่ส่งผ่านกระแสประสาทระหว่างเซลล์ประสาทรับความรู้สึกและเซลล์ประสาทสั่งการ ซึ่งอาจเป็นเซลล์ที่อยู่ภายในไขสันหลังด้วยกัน หรือภายในสมองก็ได้

จำนวนของเส้นประสาทไขสันหลังซึ่งอยู่ต่อจากไขสันหลังในสัตว์ต่างชนิดกันมีจำนวนไม่เท่ากัน เช่น ในคนมีถึง 31 คู่ แต่ในกบมีเพียง 9 คู่ นอกจากนี้เส้นประสาทไขสันหลังแต่ละเส้นยังมีความสั้นยาวแตกต่างกันมาก บางเส้นอาจยาวได้หลายฟุต ทั้งนี้แล้วแต่ว่าจะอยู่ที่ส่วนไหนของร่างกาย เช่น เส้นประสาทไขสันหลังที่ไปแขนและขาจะมีความยาวมากกว่าเส้นประสาทที่ไปยังลำตัว

เซลล์ประสาทไขสันหลังอาจถูกทำลายได้ด้วยโรคบางชนิด เช่น โรคโปลิโอ โรคไขสันหลังอักเสบ และโรคอื่นๆ อีกหลายชนิด นอกจากนี้ในน้ำเลี้ยงสมองและไขสันหลังอาจติดเชื้อจากแบคทีเรีย หรือไขสันหลังอาจได้รับการกระทบกระเทือนจากอุบัติเหตุ สาเหตุดังกล่าวอาจทำให้เซลล์ประสาทสั่งการในไขสันหลังและเซลล์ประสาทศูนย์ควบคุมการเคลื่อนไหวในสมองบางส่วนถูกทำลาย ทำให้กล้ามเนื้อทำงานไม่ได้จึงเป็นผลทำให้กล้ามเนื้อลีบ เนื่องจากกระแสประสาทไม่สามารถเคลื่อนที่ไปยังกล้ามเนื้อได้ แต่ความพิการนี้จะมีมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับว่าส่วนใดของไขสันหลังถูกทำลายมากน้อยเพียงใด ดังนั้น จึงควรป้องกันโรคที่มีผลต่อการทำลายไขสันหลังตั้งแต่แรกเกิด เช่น โรคปอลิโอ โดยให้วัคซีนตั้งแต่เด็กอายุ 2 เดือนขึ้นไป เป็นต้น

สมอง
กลับสู่หน้าหลัก



จำนวนคนอ่าน 22655 คน
   
 

© 2000 - 2014 www.myfirstbrain.com All Rights Reserved