ข่าว O-NET/GAT/PAT
ข่าวการศึกษา
คะแนน แอดมิชชั่น
สูงสุด-ต่ำสุด
คณิตศาสตร์
วิทยาศาสตร์
ฟิสิกส์ - เคมี - ชีวะ
ฟิสิกส์
เคมี
บทเรียนเคมี
ตารางธาตุ
ศัพท์เคมี
แบบฝึกหัดเคมี
ชีววิทยา
ภาษาอังกฤษ
ภาษาไทย
ดาราศาสตร์
ประวัติศาสตร์
มุมคนเก่ง
คลังข้อสอบเก่า
คลังความรู้หลักสูตรเก่า
I.Q. Tests
 

 

หน้าแรก | มุมนักเรียน | หน้าแรกฟิสิกส์-เคมี-ชีวะ | หน้าแรกเคมี | บทเรียนเคมี

บทเรียนเคมี
   

อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี : ความหมายของอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี
 
ระดับชั้น : มัธยม 5

ความหมายของอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี
การอธิบายผลการเกิดปฏิกิริยาเคมี

ปฏิกิริยาเคมี หมายถึง การที่สารตั้งต้นเปลี่ยนไปเป็นสารผลิตภัณฑ์ (สารใหม่) เมื่อเวลาผ่านไปปริมาณของสารตั้งต้นจะลดลงขณะที่ปริมาณสารใหม่จะเพิ่มขึ้นจนในที่สุด

  1. ปริมาณสารตั้งต้นหมดไป หรือเหลือสารใดสารหนึ่งและมีสารใหม่เกิดขึ้น เรียกว่า ปฏิกิริยาเกิดสมบูรณ์ (ไม่เกิดสมดุลเคมี) เช่น



    จากปฏิกิริยาบอกได้ว่า A และ B หมดทั้งคู่หรือเหลือตัวใดตัวหนึ่ง ขณะเดียวกันจะมีสาร C เกิดขึ้น


  2. ปริมาณสารตั้งต้นยังเหลืออยู่ (ทุกตัว) เกิดสารใหม่ขึ้นมา เรียกว่า ปฏิกิริยาเกิดไม่สมบูรณ์ (เกิดสมดุลเคมี) ซึ่งจะพบว่า ความเข้มข้นของสารในระบบจะคงที่ (สารตั้งต้นและสารผลิตภัณฑ์) อาจจะเท่ากันหรือมากกว่าหรือน้อยกว่าก็ได้ เช่น



    จากปฏิกิริยาบอกได้ว่าทั้งสาร A และ B เหลืออยู่ทั้งคู่ ขณะเดียวกันสาร C ก็เกิดขึ้น จนกระทั่งสมบัติของระบบคงที่
ชนิดของปฏิกิริยาเคมี

  1. ปฏิกิริยาเนื้อเดียว (Homogeneous Reaction) หมายถึง ปฏิกิริยาที่สารตั้งต้นทุกตัวในระบบอยู่ในสภาวะเดียวกัน หรือกลมกลืนเป็นเนื้อเดียวกัน เช่น



  2. ปฏิกิริยาเนื้อผสม (Heterogeneous Reaction) หมายถึง ปฏิกิริยาที่สารตั้งต้นอยู่ต่างสภาวะกัน หรือไม่กลมกลืนเป็นเนื้อเดียวกัน เช่น

อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี

อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี (rate of chemical reaction) หมายถึง ปริมาณของสารใหม่ที่เกิดขึ้นในหนึ่งหน่วยเวลา หรือปริมาณของสารตั้งต้นที่ลดลงในหนึ่งหน่วยเวลา

ชนิดของอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี

  1. อัตราการเกิดปฏิกิริยาเฉลี่ย (average rate) หมายถึง ปริมาณของสารใหม่ที่เกิดขึ้นทั้งหมดในหนึ่งหน่วยเวลา


  2. อัตราการเกิดปฏิกิริยาขณะใดขณะหนึ่ง (instantaneous rate) หมายถึง ปริมาณของสารที่เกิดขึ้นขณะใดขณะหนึ่งในหนึ่งหน่วยเวลาของช่วงนั้น ซึ่งมักจะหาได้จากค่า Slope ของกราฟ
อัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมีมีค่าความสัมพันธ์ดังนี้



หน่วยของอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี

ในแต่ละปฏิกิริยาเมื่อมีการหาอัตราการเกิดปฏิกิริยาก็จะมีหน่วยต่างๆ กัน ขึ้นอยู่กับชนิดของสารที่นำมาหาอัตราการเกิดปฏิกิริยา ซึ่งหน่วยของอัตราการเกิดปฏิกิริยาคือหน่วยของปริมาณสารที่เปลี่ยนแปลงในหนึ่งหน่วยเวลาที่ใช้ เช่น

  • ถ้าเป็นสารละลายจะใช้หน่วยความเข้มข้น คือ โมลต่อลิตรต่อวินาที หรือโมล.ลิตร-1 วินาที-1 หรือโมล/ลิตร.วินาที


  • ถ้าเป็นก๊าซ จะใช้หน่วยปริมาตรคือ ลบ.ซม.วินาที หรือ ลบ.ดม.ต่อวินาที หรือลิตรต่อวินาที


  • ถ้าเป็นของแข็งจะใช้หน่วยน้ำหนักคือกรัมต่อวินาที ซึ่งโดยทั่วไปหน่วยที่ใช้กันมากมักเป็นโมล/ลิตร.วินาที
การหาอัตราการเกิดปฏิกิริยา

การหาอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี สามารถหาได้จากสารทุกตัวในปฏิกิริยา แต่มักจะใช้ตัวที่หาง่ายและสะดวกเป็นหลัก ซึ่งจะมีวิธีการวัดอัตราการเกิดปฏิกิริยาหลายอย่าง เช่น

  1. วัดจากปริมาณก๊าซที่เกิดขึ้น
  2. วัดจากความเข้มข้นที่เปลี่ยนไป
  3. วัดจากปริมาณสารที่เปลี่ยนไป
  4. วัดจากความเป็นกรด - เบสของสารละลาย
  5. วัดจากความดันที่เปลี่ยนไป
  6. วัดจากตะกอนที่เกิดขึ้น
  7. วัดจากการนำไฟฟ้าที่เปลี่ยนไป


จากข้อมูลดังกล่าวสามารถสรุปได้เป็นกฎเกณฑ์ทั่วไปสำหรับปฏิกิริยาอื่นๆ ดังนี้



ตัวอย่าง ปฏิกิริยา 2A + 3B ---> 5C เมื่อเวลาผ่านไป 5 และ 15 วินาที มี C เกิดขึ้น 3.2 x 10-6 และ 5.32 x 10-5 โมลต่อลิตร จงหาอัตราการเกิดปฏิกิริยาเคมี



ที่มาข้อมูล : หนังสือเรียนวิชาเคมี เล่ม 3 ว 032 หลักสูตรมัธยมศึกษาตอนปลาย พุทธศักราช 2524 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ.2533) กระทรวงศึกษาธิการ.
คู่มือ - เตรียมสอบเคมี รวม (ม.4-5-6) รศ.วีระชาติ สวนไพรินทร์.
จำนวนคนอ่าน 31008 คน
   
 

© 2000 - 2014 www.myfirstbrain.com All Rights Reserved