ข่าว O-NET/GAT/PAT
ข่าวการศึกษา
คะแนน แอดมิชชั่น
สูงสุด-ต่ำสุด
คณิตศาสตร์
วิทยาศาสตร์
ฟิสิกส์ - เคมี - ชีวะ
ภาษาอังกฤษ
ภาษาไทย
ดาราศาสตร์
ข่าวดาราศาสตร์น่ารู้
ศัพท์ดาราศาสตร์
ท่องดาราศาสตร์
ประวัติศาสตร์
มุมคนเก่ง
คลังข้อสอบเก่า
คลังความรู้หลักสูตรเก่า
I.Q. Tests
 

 

หน้าแรก | มุมนักเรียน | หน้าแรกดาราศาสตร์ | ท่องดาราศาสตร์

ท่องดาราศาสตร์
   

กลุ่มดาวต่างๆ บนท้องฟ้า
 
การศึกษากลุ่มดาวต่างๆ บนท้องฟ้าเริ่มมานานนับพันล้านปีมาแล้ว สำหรับมนุษย์บนโลกซึ่งต่างก็มีความสนใจธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่อยู่รอบตัว โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ธรรมชาติที่เกี่ยวข้องกับโลกและดวงดาวที่อยู่บนท้องฟ้าซึ่งผูกพันกับมนุษย์มาเป็นเวลานานแสนนาน มนุษย์จึงได้จินตนาการกลุ่มดาวต่างๆ ที่เห็นเป็นสิ่งที่คุ้นเคยหรือสิ่งที่เคารพนับถือ เช่น เป็นรูปคน รูปสัตว์ รูปสิ่งของเครื่องใช้ หรือแม้แต่รูปของเทพเจ้าบางองค์ ทั้งนี้ก็เพื่อความสะดวกในการจดจำและการสังเกตนั่นเอง



ดวงดาวที่อยู่กระจัดกระจายเต็มท้องฟ้า มองจากโลกของเราเห็นเป็นแสงระยิบระยับนั้นเรียกว่า ดาวฤกษ์ (Stars) มีอยู่ประมาณ 5,000 กว่าดวง และเนื่องจากเป็นดาวประจำที่ จึงเห็นดวงดาวเหล่านั้น ปรากฏรวมเป็นกลุ่ม ดาวฤกษ์ส่วนมากจะมีแสงริบหรี่ แต่ก็มีดาวฤกษ์ปรากฏความสว่างมากๆ ให้เห็นได้จำนวน 21 ดวงในกลุ่มดาวต่างๆ ดังตาราง

ลำดับที่
ชื่อดาว
กลุ่มดาว
อันดับความสว่าง (แมกนิจูด)
1
ซีรีอัส สุนัขใหญ่
-1.46
2
คาโนปุส กระดูกงูเรือ
-0.72
3
วีกา พิณ
0.03
4
คาเพลลา สารถี
0.08
5
อาร์กตูรูส คนเลี้ยงสัตว์
-0.04
6
อัลฟา-เซนทารี ม้าครึ่งคน
-0.01
7
ไรเจล นายพราน
0.12
8
โปรซีออน สุนัขเล็ก
0.38
9
อะเคอร์นาร์ แม่น้ำ
-0.016
10
เบตา-เซนเทารี ม้าครึ่งคน
-0.061
11
อัลแทร์ นกอินทรี
0.77
12
บีเทลจุส
นายพราน
0.40
13
อัลฟา-ครูซิส กางเขนใต้
1.33
14
อัลดิบะแรน
วัว
0.85
15
พอลลักซ์ คนคู่
1.14
16
สไปกา หญิงพรหมจารี
0.97
17
แอนทาเรส แมงป่อง
0.90
18
โฟมาลโอท์ ปลาทางใต้
1.16
19
เดเนป หงส์
1.25
20
เรกิวสุล สิงห์
1.35
21
เบตา-ครูซิส กางเขนใต้
1.20


ในสมัยโบราณ มนุษย์เราใช้ประโยชน์จากดวงดาวและกลุ่มดาวบางกลุ่มในการหาทิศ บอกเวลา บอกฤดูกาล ตลอดจนกำหนดวันนักขัตฤกษ์ต่างๆ ปัจจุบันนี้ สหพันธ์ดาราศาสตร์ระหว่างชาติ (Internation Astronomical Union : IAU) ได้แบ่งกลุ่มดาวฤกษ์ออกเป็น 88 กลุ่ม ตามข้อตกลงระหว่างประเทศ มาตั้งแต่ปีพ.ศ.2471 หรือ ค.ศ.1928 ดังนั้นจึงมีกลุ่มดาวฤกษ์ที่คนไทยรู้จักดีและมองเห็นได้ ที่น่าสนใจ เช่น กลุ่มดาวจระเข้ กลุ่มดาวแมงป่อง กลุ่มดาวเต่า ดาวไถ กลุ่มดาวสุนัขใหญ่ และกลุ่มดาวสุนัขเล็ก เป็นต้น




กลุ่มดาวจระเข้ หรือกลุ่มดาวช้าง หรือกลุ่มดาวกระบวยใหญ่ (Big Dipper) ในทางสากลเรียกกลุ่มดาวนี้ว่า กลุ่มดาวหมีใหญ่ (Ursa Major) เป็นกลุ่มของดาวฤกษ์ที่ประจำอยู่บนท้องฟ้าในซีกฟ้าด้านเหนือ จะขึ้นปรากฏบนท้องฟ้าในตอนค่ำของเดือนกุมภาพันธ์ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือในเวลาจวนสว่าง เราจึงสามารถมองเห็นดาวกลุ่มนี้ได้ด้วยตาเปล่า และสามารถหาตำแหน่งได้ไม่ยากนัก กลุ่มดาวจระเข้ประกอบด้วยดาวฤกษ์อย่างน้อย 7 ดวง ถ้าไม่วาดเติมเสริมต่อจะเห็นเรียงเป็นกระบวยตักน้ำ โดยดาว 4 ดวงแรกเป็นตัวจระเข้หรือตัวหมีใหญ่ ส่วนอีก 3 ดวงที่เหลือเป็นหาง




กลุ่มดาวเต่า ดาวไถ่ หรือกลุ่มดาวนายพราน (Orion) กลุ่มดาวเต่า ประกอบด้วยดาวฤกษ์อย่างน้อย 8 ดวง โดยมีดาวดวงสำคัญ 4 ดวง เรียงกันอยู่ที่ตำแหน่งขาเต่าหน้า-หลัง ดาวดวงที่สว่างที่สุดในกลุ่มนี้ คือ ดาวที่อยู่ตรงตำแหน่งขาเต่าหลังด้านขวา เป็นดาวฤกษ์สีน้ำเงินอ่อน ชื่อ ดาวไรเจล (Rigel) มีอันดับความสว่าง 0.12 อีกดวงหนึ่งที่มีความสว่างรองลงมา คือ ดาวที่อยู่ตำแหน่งขาเต่าหน้าด้านซ้ายเป็นดาวฤกษ์สีแดงชื่อ ดาวปิเทลจุส (Betelgeuse) มีอันดับความสว่าง 0.4 โดยกลางหลังเต่าจะปรากฏดาว 3 ดวง เรียงเป็นเส้นตรง คนไทยเรียกว่า ดาวไถ ซึ่งดาวไถนี้จะขึ้นตรงจุดทิศตะวันออกพอดี และตกตรงจุดทิศตะวันตกพอดี ดังนั้นจึงสมารถใช้กลุ่มดาวไถหาทิศได้ด้วย




และเมื่อรวมทั้ง 2 ส่วน คือ ดาวไถและดาวเต่าเข้าด้วยกัน ทางสากลจะเรียกกลุ่มดาวนี้ว่า กลุ่มดาวนายพราน (Orion) 3 ดวงที่เป็นดาวไถดวงบนสุด (หรือเข็มขัดนายพราน Orion’s belt) จะปรากฏบนเส้นศูนย์สูตรพอดี จึงใช้เป้นกลุ่มแบ่งครึ่งท้องฟ้าได้อีกด้วย กลุ่มดาวนายพรานเป็นกลุ่มดาวหน้าหนาว เพราะจะปรากฏให้เห็นตลอดคืนในฤดูหนาวโดยเฉพาะเดือนธันวาคม ในกลุ่มดาวไถบริเวณเข็มขัดนายพรานจะปรากฏฝ้ามัวๆ มองผ่านกล้องโทรทรรศน์จะเห็นได้ชัดเจน เรียกว่า เนบิวลาสว่างใหญ่เอ็ม 42 (M-42) มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 20 ปีแสง และอยู่ห่างจากโลกประมาณ 1,300 ปีแสง




กลุ่มดาวสุนัขใหญ่ (Canis Major) กลุ่มดาวสุนัขใหญ่ เป็นกลุ่มดาวในท้องฟ้าแถบใต้ อยู่ด้านทิศตะวันออกเฉียงใต้ของกลุ่มดาวนายพราน มีดาวฤกษ์ที่สว่างนวลจ้าที่สุดในกลุ่มดาวนี้และสุกสว่างมากในกลางคืน คนไทยเรียกดาวดวงนี้ว่า ดาวโจร แต่ทางสากลเรียกว่า ดาวซีรีอัส (Sirius) มีอันดับความสว่าง -1.46 มีความสว่างมากกว่าดวงอาทิตย์กว่า 40 เท่า ดาวซีรีอัสจะอยู่ตรงกระพรวนคอของสุนัข




กลุ่มดาวสุนัขเล็ก (Canis Minor) กลุ่มดาวสุนัขเล็ก เป็นกลุ่มดาวในท้องฟ้าแถบเหนือ อยู่ด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือของกลุ่มดาวนายพราน มีดาวฤกษ์ที่สว่างที่สุดในกลุ่มนี้ ชื่อ ดาวโปรซีออน (Procyon) มีอันดับความสว่าง 0.38 มีความสว่างน้อยกว่าดวงอาทิตย์ประมาณ 6 เท่า เมื่อดูดาวโปรซีออน (ในกลุ่มดาวสุนัขเล็ก) ดาวซีรีอัส (ในกลุ่มดาวสุนัขใหญ่) และดาวบีเทลจุส (ในกลุ่มดาวนายพราน) เห็นเป็นรูปสามเหลี่ยมหน้าจั่วใหญ่อยู่กลางฟ้าเรียกว่า สามเหลี่ยมหน้าหนาว




กลุ่มดาวพิณ (Lyra) เป็นกลุ่มดาวที่อยู่ทางด้านฟ้าซีกเหนือ เป็นกลุ่มดาวที่ประกอบด้วยดาวฤกษ์อย่างน้อย 6 ดวง มี ดาววีกา (Vega) หรือ อัลฟา-พิณ เป็นดาวฤกษ์สีขาวปนน้ำเงินที่สว่างมากที่สุดในกลุ่ม มีอันดับความสว่าง 0.04 เป็นดาวฤกษ์ขนาดใหญ่ มีเส้นผ่านศูนย์กลางเป็น 3.2 เท่าของดวงจันทร์ โดยจะมีดาวฤกษ์ 4 ดวงเรียงตัวเป็นรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน เมื่อมองผ่านกล้องโทรทรรศน์ในกลุ่มดาวพิณนั้น จะพบเนบิวลารูปวงแหวนที่มีชื่อว่า เอ็ม 57 (M-57) ซึ่งประกอบไปด้วยดาวฤกษ์จำนวนมากปรากฏเป็นฝ้าจางๆ เห็นได้




กลุ่มดาวพิณ เป็นกลุ่มดาวที่ขึ้นทางทิศตะวันออกเฉียงไปทางเหนือประมาณ 40 องศา ขึ้นเวลาหัวค่ำกลางเดือนมิถุนายน ดาว 4 ดวงที่เรียงเป็นรูปขนมเปียกปูนจะขึ้นหลังดาววีกา เมื่อขึ้นไปสูงสุดจะอยู่สูงกว่าขอบฟ้าทิศเหนือเป็นมุมประมาณ 75 องศา และตกลับขอบฟ้าทางทิศตะวันตกเฉียงไปทางเหนือประมาณ 40 องศา สำหรับดาววีกานั้นจะปรากฏบนฟ้านานถึง 13 ชั่วโมง 10 นาที และประมาณกลางเดือนธันวาคมจะไม่เห็นดาววีกาบนฟ้า เพราะขึ้นและตกพร้อมกับดวงอาทิตย์




กลุ่มดาวเฮอร์คิวลิส (Hercules) กลุ่มดาวเฮอร์คิวลิส เป็นกลุ่มดาวที่อยู่ทางด้านซีกเหนือ จะอยู่ระหว่าง ดาวดวงแก้ว หรือ ดาวอาร์กตูรูส (Arcturus) ในกลุ่มดาวคนเลี้ยงสัตว์กับดาววีกา (Vega) ในกลุ่มดาวพิณ (Lyra) ประกอบด้วยดาวฤกษ์อย่างน้อย 1 ดวง แต่มีความสว่างไม่มากจึงไม่มีดาวฤกษ์ดวงเด่น กลุ่มดาวเฮอร์คิวลิสจะขึ้นทางทิศตะวันออกเฉียงไปทางเหนือ 35 องศา เวลาหัวค่ำในกลางเดือนมิถุนายน เมื่อขึ้นไปสูงสุดเป็นมุม 75 องศา เหนือขอบฟ้าทิศเหนือเวลาประมาณ 23.30 น. และจะตกลับขอบฟ้าทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือเวลาประมาณ 05.00 น.ของวันรุ่งขั้น จึงปรากฏบนฟ้านานถึง 11 ชั่วโมง เมื่อมองผ่านกล้องโทรทรรศน์ระหว่างดาวดวงที่ 8 และ 9 จะมีกระจุกดาวทรงกลมที่สวยงามมาก ประกอบด้วยดาวกว่า 50,000 ดวง เรียกว่า กระจุกดาวเอ็ม 13 (M-13)




กลุ่มดาวกางเขนใต้ (Crux) กลุ่มดาวกางเขนใต้ เป็นกลุ่มดาวเล็กๆ อยู่ใกล้ขั้วฟ้าใต้ คนไทยเรียกว่า ดาวว่าวปักเป้า ประกอบด้วยดาวฤกษ์ 5 ดวง เรียงตัวเป็นรูปไม้กางเขน กลุ่มดาวกางเขนใต้เป็นกลุ่มดาวที่ใช้หาทิศใต้ได้อย่างแม่นยำเช่นเดียวกับการใช้กลุ่มดาวจระเข้ ดาวเหนือ ด้านซ้านมือทิศตะวันออกของกลุ่มดาวกางเขนใต้ จะมีดาวสว่างมาก 2 ดวง ชื่อ อัลฟา-เซนเทารี (ดาวม้าครึ่งคน) มีอันดับความสว่าง -0.27 เป็นดาวแฝด 3 มี ดาวพร็อกซิมา เซนเทารี ดวงที่ 3 อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์มากที่สุด




กลุ่มดาวคนยิงธนู (Sagitarius) หรือกลุ่มดาวกาต้มน้ำ มีดาวฤกษ์สว่างอย่างน้อย 9 ดวงเรียงตัวกันคล้ายกาน้ำ กลุ่มดวคนยิงธนูอยู่ในแนวทางช้างเผือก เมื่อมองไปที่กลุ่มดาวนี้ก็จะเหมือนกับมองไปที่ศูนย์กลางของทางช้างเผือก บริเวณนี้จึงมีวัตถุท้องฟ้าที่น่าสนใจให้สังเกตได้หลายอัน เช่น ลากูนเนบิวลา เป็นเนบิวลาที่อาจมองเห็นได้ด้วยตาเปล่าหากท้องฟ้าใสไม่มีแสงรบกวน เป็นเนบิวลาที่สวยงามมากอันหนึ่ง




กลุ่มดาวม้าบิน (Pegasus) ในภาพแสดงรูปม้าปีกหรือม้าบิน ในท่ายืนปกติ, และถ้าต้องการดูเปรียบเทียบกับแผนที่ฟ้า ณ.เวลานี้,ให้จับม้าตะแคงหัวขึ้นข้างบน แล้วเอาก้นและหางลงข้างล่าง จะให้ตำแหน่งใกล้เคียงกับในแผนที่, ปกติเราจะเห็นดาวได้ชัดเจน 4 ดวงเรียงตัวกันเป็นรูปสี่เหลี่ยมจตุรัส




ดาวหางหงส์ (Deneb) อยู่ในกลุ่มดาวหงส์ (Cygnus) ในภาพแสดงรูปหงส์ ในท่าถลาร่อนลม เอาหัวลงอยู่ด้าขวา และหางอยู่ด้านบนซ้ายมือ, และถ้าต้องการดูเปรียบเทียบกับแผนที่ฟ้า ณ.เวลานี้ ให้จับหัวขึ้นข้างบน แล้วเอาก้นและหางลงข้างล่าง จะให้ตำแหน่งใกล้เคียง, ปกติเราจะเห็นดาวได้ชัดเจน 7 ดวง ทั้งตัวเลยแต่ที่สว่างชัดเจนกว่าเพื่อน ก็คือ ดาวหางหงส์ (Deneb) นั่นเอง




กลุ่มดาวแมงป่อง (Scopius) เป็นกลุ่มดาวขนาดใหญ่และเป็นหนึ่งในกลุ่มดาวจักรราศี สังเกตได้ง่ายเพราะประกอบด้วยดาวฤกษ์อย่างน้อย 15 ดวงเรียงกันเป็นรูปแมงป่องเห็นได้ชัดเจน ดาวดวงสว่างที่สุดเป็นดาวยักษ์แดง ชื่อ ดาวปาริชาติ (Antares) หรือที่เรียกกันว่าหัวใจแมงป่อง อยู่ห่างไปราว 388 ปีแสง อันดับความสว่าง 1.0 ส่วนที่ปลายหางมีดาวสว่างสีน้ำเงินชื่อว่า ดาวชอลา (Shaula) ซึ่งแปลว่า เหล็กไน



ที่มาข้อมูล : www.myfirstbrain.com
จำนวนคนอ่าน 30029 คน
   
 

© 2000 - 2014 www.myfirstbrain.com All Rights Reserved