ข่าว O-NET/GAT/PAT
ข่าวการศึกษา
คะแนน แอดมิชชั่น
สูงสุด-ต่ำสุด
คณิตศาสตร์
วิทยาศาสตร์
ฟิสิกส์ - เคมี - ชีวะ
ภาษาอังกฤษ
ภาษาไทย
ดาราศาสตร์
ข่าวดาราศาสตร์น่ารู้
ศัพท์ดาราศาสตร์
ท่องดาราศาสตร์
ประวัติศาสตร์
มุมคนเก่ง
คลังข้อสอบเก่า
คลังความรู้หลักสูตรเก่า
I.Q. Tests
 

 

หน้าแรก | มุมนักเรียน | หน้าแรกดาราศาสตร์ | ท่องดาราศาสตร์

ท่องดาราศาสตร์
   

กลุ่มดาวต่างๆ บนท้องฟ้า
 
การศึกษากลุ่มดาวต่างๆ บนท้องฟ้าเริ่มมานานนับพันล้านปีมาแล้ว มนุษย์ได้จินตนาการกลุ่มดาวต่างๆ ที่เห็นเป็นสิ่งที่คุ้นเคยหรือสิ่งที่เคารพนับถือ เช่น เป็นรูปคน รูปสัตว์ รูปสิ่งของเครื่องใช้ หรือแม้แต่รูปของเทพเจ้าบางองค์ ทั้งนี้ก็เพื่อความสะดวกในการจดจำและการสังเกต



การศึกษากลุ่มดาวต่างๆ บนท้องฟ้าเริ่มมานานนับพันล้านปีมาแล้ว สำหรับมนุษย์บนโลกซึ่งต่างก็มีความสนใจธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่อยู่รอบตัว โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ธรรมชาติที่เกี่ยวข้องกับโลกและดวงดาวที่อยู่บนท้องฟ้าซึ่งผูกพันกับมนุษย์มาเป็นเวลานานแสนนาน มนุษย์จึงได้จินตนาการกลุ่มดาวต่างๆ ที่เห็นเป็นสิ่งที่คุ้นเคยหรือสิ่งที่เคารพนับถือ เช่น เป็นรูปคน รูปสัตว์ รูปสิ่งของเครื่องใช้ หรือแม้แต่รูปของเทพเจ้าบางองค์ ทั้งนี้ก็เพื่อความสะดวกในการจดจำและการสังเกตนั่นเอง

ดวงดาวที่อยู่กระจัดกระจายเต็มท้องฟ้า มองจากโลกของเราเห็นเป็นแสงระยิบระยับนั้นเรียกว่า ดาวฤกษ์ (Stars) มีอยู่ประมาณ 5,000 กว่าดวง และเนื่องจากเป็นดาวประจำที่ จึงเห็นดวงดาวเหล่านั้น ปรากฏรวมเป็นกลุ่ม ดาวฤกษ์ส่วนมากจะมีแสงริบหรี่ แต่ก็มีดาวฤกษ์ปรากฏความสว่างมากๆ ให้เห็นได้จำนวน 21 ดวงในกลุ่มดาวต่างๆ ดังตาราง

ในสมัยโบราณ มนุษย์เราใช้ประโยชน์จากดวงดาวและกลุ่มดาวบางกลุ่มในการหาทิศ บอกเวลา บอกฤดูกาล ตลอดจนกำหนดวันนักขัตฤกษ์ต่างๆ ปัจจุบันนี้ สหพันธ์ดาราศาสตร์ระหว่างชาติ (Internation Astronomical Union : IAU) ได้แบ่งกลุ่มดาวฤกษ์ออกเป็น 88 กลุ่ม ตามข้อตกลงระหว่างประเทศ มาตั้งแต่ปีพ.ศ.2471 หรือ ค.ศ.1928 ดังนั้นจึงมีกลุ่มดาวฤกษ์ที่คนไทยรู้จักดีและมองเห็นได้ ที่น่าสนใจ เช่น กลุ่มดาวจระเข้ กลุ่มดาวแมงป่อง กลุ่มดาวเต่า ดาวไถ กลุ่มดาวสุนัขใหญ่ และกลุ่มดาวสุนัขเล็ก เป็นต้น

กลุ่มดาวจระเข้ หรือกลุ่มดาวช้าง หรือกลุ่มดาวกระบวยใหญ่ (Big Dipper) ในทางสากลเรียกกลุ่มดาวนี้ว่า กลุ่มดาวหมีใหญ่ (Ursa Major) เป็นกลุ่มของดาวฤกษ์ที่ประจำอยู่บนท้องฟ้าในซีกฟ้าด้านเหนือ จะขึ้นปรากฏบนท้องฟ้าในตอนค่ำของเดือนกุมภาพันธ์ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือในเวลาจวนสว่าง เราจึงสามารถมองเห็นดาวกลุ่มนี้ได้ด้วยตาเปล่า และสามารถหาตำแหน่งได้ไม่ยากนัก กลุ่มดาวจระเข้ประกอบด้วยดาวฤกษ์อย่างน้อย 7 ดวง ถ้าไม่วาดเติมเสริมต่อจะเห็นเรียงเป็นกระบวยตักน้ำ โดยดาว 4 ดวงแรกเป็นตัวจระเข้หรือตัวหมีใหญ่ ส่วนอีก 3 ดวงที่เหลือเป็นหาง

กลุ่มดาวเต่า ดาวไถ่ หรือกลุ่มดาวนายพราน (Orion) กลุ่มดาวเต่า ประกอบด้วยดาวฤกษ์อย่างน้อย 8 ดวง โดยมีดาวดวงสำคัญ 4 ดวง เรียงกันอยู่ที่ตำแหน่งขาเต่าหน้า-หลัง ดาวดวงที่สว่างที่สุดในกลุ่มนี้ คือ ดาวที่อยู่ตรงตำแหน่งขาเต่าหลังด้านขวา เป็นดาวฤกษ์สีน้ำเงินอ่อน ชื่อ ดาวไรเจล (Rigel) มีอันดับความสว่าง 0.12 อีกดวงหนึ่งที่มีความสว่างรองลงมา คือ ดาวที่อยู่ตำแหน่งขาเต่าหน้าด้านซ้ายเป็นดาวฤกษ์สีแดงชื่อ ดาวปิเทลจุส (Betelgeuse) มีอันดับความสว่าง 0.4 โดยกลางหลังเต่าจะปรากฏดาว 3 ดวง เรียงเป็นเส้นตรง คนไทยเรียกว่า ดาวไถ ซึ่งดาวไถนี้จะขึ้นตรงจุดทิศตะวันออกพอดี และตกตรงจุดทิศตะวันตกพอดี ดังนั้นจึงสมารถใช้กลุ่มดาวไถหาทิศได้ด้วย

และเมื่อรวมทั้ง 2 ส่วน คือ ดาวไถและดาวเต่าเข้าด้วยกัน ทางสากลจะเรียกกลุ่มดาวนี้ว่า กลุ่มดาวนายพราน (Orion) 3 ดวงที่เป็นดาวไถดวงบนสุด (หรือเข็มขัดนายพราน Orion’s belt) จะปรากฏบนเส้นศูนย์สูตรพอดี จึงใช้เป้นกลุ่มแบ่งครึ่งท้องฟ้าได้อีกด้วย กลุ่มดาวนายพรานเป็นกลุ่มดาวหน้าหนาว เพราะจะปรากฏให้เห็นตลอดคืนในฤดูหนาวโดยเฉพาะเดือนธันวาคม ในกลุ่มดาวไถบริเวณเข็มขัดนายพรานจะปรากฏฝ้ามัวๆ มองผ่านกล้องโทรทรรศน์จะเห็นได้ชัดเจน เรียกว่า เนบิวลาสว่างใหญ่เอ็ม 42 (M-42) มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 20 ปีแสง และอยู่ห่างจากโลกประมาณ 1,300 ปีแสง

กลุ่มดาวสุนัขใหญ่ (Canis Major) กลุ่มดาวสุนัขใหญ่ เป็นกลุ่มดาวในท้องฟ้าแถบใต้ อยู่ด้านทิศตะวันออกเฉียงใต้ของกลุ่มดาวนายพราน มีดาวฤกษ์ที่สว่างนวลจ้าที่สุดในกลุ่มดาวนี้และสุกสว่างมากในกลางคืน คนไทยเรียกดาวดวงนี้ว่า ดาวโจร แต่ทางสากลเรียกว่า ดาวซีรีอัส (Sirius) มีอันดับความสว่าง -1.46 มีความสว่างมากกว่าดวงอาทิตย์กว่า 40 เท่า ดาวซีรีอัสจะอยู่ตรงกระพรวนคอของสุนัข

กลุ่มดาวสุนัขเล็ก (Canis Minor) กลุ่มดาวสุนัขเล็ก เป็นกลุ่มดาวในท้องฟ้าแถบเหนือ อยู่ด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือของกลุ่มดาวนายพราน มีดาวฤกษ์ที่สว่างที่สุดในกลุ่มนี้ ชื่อ ดาวโปรซีออน (Procyon) มีอันดับความสว่าง 0.38 มีความสว่างน้อยกว่าดวงอาทิตย์ประมาณ 6 เท่า เมื่อดูดาวโปรซีออน (ในกลุ่มดาวสุนัขเล็ก) ดาวซีรีอัส (ในกลุ่มดาวสุนัขใหญ่) และดาวบีเทลจุส (ในกลุ่มดาวนายพราน) เห็นเป็นรูปสามเหลี่ยมหน้าจั่วใหญ่อยู่กลางฟ้าเรียกว่า สามเหลี่ยมหน้าหนาว

กลุ่มดาวพิณ (Lyra) เป็นกลุ่มดาวที่อยู่ทางด้านฟ้าซีกเหนือ เป็นกลุ่มดาวที่ประกอบด้วยดาวฤกษ์อย่างน้อย 6 ดวง มี ดาววีกา (Vega) หรือ อัลฟา-พิณ เป็นดาวฤกษ์สีขาวปนน้ำเงินที่สว่างมากที่สุดในกลุ่ม มีอันดับความสว่าง 0.04 เป็นดาวฤกษ์ขนาดใหญ่ มีเส้นผ่านศูนย์กลางเป็น 3.2 เท่าของดวงจันทร์ โดยจะมีดาวฤกษ์ 4 ดวงเรียงตัวเป็นรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน เมื่อมองผ่านกล้องโทรทรรศน์ในกลุ่มดาวพิณนั้น จะพบเนบิวลารูปวงแหวนที่มีชื่อว่า เอ็ม 57 (M-57) ซึ่งประกอบไปด้วยดาวฤกษ์จำนวนมากปรากฏเป็นฝ้าจางๆ เห็นได้

กลุ่มดาวพิณ เป็นกลุ่มดาวที่ขึ้นทางทิศตะวันออกเฉียงไปทางเหนือประมาณ 40 องศา ขึ้นเวลาหัวค่ำกลางเดือนมิถุนายน ดาว 4 ดวงที่เรียงเป็นรูปขนมเปียกปูนจะขึ้นหลังดาววีกา เมื่อขึ้นไปสูงสุดจะอยู่สูงกว่าขอบฟ้าทิศเหนือเป็นมุมประมาณ 75 องศา และตกลับขอบฟ้าทางทิศตะวันตกเฉียงไปทางเหนือประมาณ 40 องศา สำหรับดาววีกานั้นจะปรากฏบนฟ้านานถึง 13 ชั่วโมง 10 นาที และประมาณกลางเดือนธันวาคมจะไม่เห็นดาววีกาบนฟ้า เพราะขึ้นและตกพร้อมกับดวงอาทิตย์

กลุ่มดาวเฮอร์คิวลิส (Hercules) กลุ่มดาวเฮอร์คิวลิส เป็นกลุ่มดาวที่อยู่ทางด้านซีกเหนือ จะอยู่ระหว่าง ดาวดวงแก้ว หรือ ดาวอาร์กตูรูส (Arcturus) ในกลุ่มดาวคนเลี้ยงสัตว์กับดาววีกา (Vega) ในกลุ่มดาวพิณ (Lyra) ประกอบด้วยดาวฤกษ์อย่างน้อย 1 ดวง แต่มีความสว่างไม่มากจึงไม่มีดาวฤกษ์ดวงเด่น กลุ่มดาวเฮอร์คิวลิสจะขึ้นทางทิศตะวันออกเฉียงไปทางเหนือ 35 องศา เวลาหัวค่ำในกลางเดือนมิถุนายน เมื่อขึ้นไปสูงสุดเป็นมุม 75 องศา เหนือขอบฟ้าทิศเหนือเวลาประมาณ 23.30 น. และจะตกลับขอบฟ้าทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือเวลาประมาณ 05.00 น.ของวันรุ่งขั้น จึงปรากฏบนฟ้านานถึง 11 ชั่วโมง เมื่อมองผ่านกล้องโทรทรรศน์ระหว่างดาวดวงที่ 8 และ 9 จะมีกระจุกดาวทรงกลมที่สวยงามมาก ประกอบด้วยดาวกว่า 50,000 ดวง เรียกว่า กระจุกดาวเอ็ม 13 (M-13)

กลุ่มดาวกางเขนใต้ (Crux) กลุ่มดาวกางเขนใต้ เป็นกลุ่มดาวเล็กๆ อยู่ใกล้ขั้วฟ้าใต้ คนไทยเรียกว่า ดาวว่าวปักเป้า ประกอบด้วยดาวฤกษ์ 5 ดวง เรียงตัวเป็นรูปไม้กางเขน กลุ่มดาวกางเขนใต้เป็นกลุ่มดาวที่ใช้หาทิศใต้ได้อย่างแม่นยำเช่นเดียวกับการใช้กลุ่มดาวจระเข้ ดาวเหนือ ด้านซ้านมือทิศตะวันออกของกลุ่มดาวกางเขนใต้ จะมีดาวสว่างมาก 2 ดวง ชื่อ อัลฟา-เซนเทารี (ดาวม้าครึ่งคน) มีอันดับความสว่าง -0.27 เป็นดาวแฝด 3 มี ดาวพร็อกซิมา เซนเทารี ดวงที่ 3 อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์มากที่สุด

กลุ่มดาวคนยิงธนู (Sagitarius) หรือกลุ่มดาวกาต้มน้ำ มีดาวฤกษ์สว่างอย่างน้อย 9 ดวงเรียงตัวกันคล้ายกาน้ำ กลุ่มดวคนยิงธนูอยู่ในแนวทางช้างเผือก เมื่อมองไปที่กลุ่มดาวนี้ก็จะเหมือนกับมองไปที่ศูนย์กลางของทางช้างเผือก บริเวณนี้จึงมีวัตถุท้องฟ้าที่น่าสนใจให้สังเกตได้หลายอัน เช่น ลากูนเนบิวลา เป็นเนบิวลาที่อาจมองเห็นได้ด้วยตาเปล่าหากท้องฟ้าใสไม่มีแสงรบกวน เป็นเนบิวลาที่สวยงามมากอันหนึ่ง

กลุ่มดาวม้าบิน (Pegasus) ในภาพแสดงรูปม้าปีกหรือม้าบิน ในท่ายืนปกติ, และถ้าต้องการดูเปรียบเทียบกับแผนที่ฟ้า ณ.เวลานี้,ให้จับม้าตะแคงหัวขึ้นข้างบน แล้วเอาก้นและหางลงข้างล่าง จะให้ตำแหน่งใกล้เคียงกับในแผนที่, ปกติเราจะเห็นดาวได้ชัดเจน 4 ดวงเรียงตัวกันเป็นรูปสี่เหลี่ยมจตุรัส

ดาวหางหงส์ (Deneb) อยู่ในกลุ่มดาวหงส์ (Cygnus) ในภาพแสดงรูปหงส์ ในท่าถลาร่อนลม เอาหัวลงอยู่ด้าขวา และหางอยู่ด้านบนซ้ายมือ, และถ้าต้องการดูเปรียบเทียบกับแผนที่ฟ้า ณ.เวลานี้ ให้จับหัวขึ้นข้างบน แล้วเอาก้นและหางลงข้างล่าง จะให้ตำแหน่งใกล้เคียง, ปกติเราจะเห็นดาวได้ชัดเจน 7 ดวง ทั้งตัวเลยแต่ที่สว่างชัดเจนกว่าเพื่อน ก็คือ ดาวหางหงส์ (Deneb) นั่นเอง

กลุ่มดาวแมงป่อง (Scopius) เป็นกลุ่มดาวขนาดใหญ่และเป็นหนึ่งในกลุ่มดาวจักรราศี สังเกตได้ง่ายเพราะประกอบด้วยดาวฤกษ์อย่างน้อย 15 ดวงเรียงกันเป็นรูปแมงป่องเห็นได้ชัดเจน ดาวดวงสว่างที่สุดเป็นดาวยักษ์แดง ชื่อ ดาวปาริชาติ (Antares) หรือที่เรียกกันว่าหัวใจแมงป่อง อยู่ห่างไปราว 388 ปีแสง อันดับความสว่าง 1.0 ส่วนที่ปลายหางมีดาวสว่างสีน้ำเงินชื่อว่า ดาวชอลา (Shaula) ซึ่งแปลว่า เหล็กไน
จำนวนคนอ่าน 19644 คน
   
 

© 2000 - 2014 www.myfirstbrain.com All Rights Reserved