ข่าวประจำวัน
เรื่องน่ารู้
เที่ยวทั่วกรุง
ศิลปะ - กีฬาฯ
Books
Person
นิทานและเกมส์
คำถามประจำวัน
 

 
หน้าแรก |

การขับถ่ายของสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวและสัตว์บางชนิด
   

สิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว ซึ่งได้แก่ โพรทิสต์ อาศัยอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ส่วนใหญ่เป็นน้ำ ไม่มีออร์แกเนลล์ที่ทำหน้าที่ขับถ่ายโดยเฉพาะ ของเสียที่เกิดจากเมทาบอลิซึม ที่สำคัญได้แก่ คาร์บอนไดออกไซด์ และแอมโมเนียจะแพร่ผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ ปัญหาของโพรทิสต์จึงอยู่ที่ทำอย่างไรจึงจะรักษาปริมาณน้ำในเซลล์ให้คงอยู่ได้ เพราะน้ำจากสิ่งแวดล้อมผ่านเข้าไปในเซลล์ตลอดเวลา โพรตทิสต์บางชนิดมีออร์แกเนลพิเศษที่ทำหน้าที่รักษาสมดุลของน้ำคือ คอนแทรกไทล์แวคิวโอล

การขับถ่ายของพวกหนอนตัวแบน

พวกหนอนตัวแบน เช่น พยาธิใบไม้ พลานาเรีย อาศัยอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ส่วนใหญ่เป็นน้ำ มีโครงสร้างที่ทำหน้าที่กำจัดของเสียคือ เฟลมเซลล์ (flame cell) ซึ่งกระจายอยู่ทั้งสองข้างตลอดความยาวของลำตัว ภายในเฟลมเซลล์เป็นโพรงมีขนเล็กๆ ทีเรียกว่า ซิเลีย (cillia) ทำหน้าที่โบกพัดน้ำและของเสียจากเฟลมเซลล์ให้ออกมาสู่ท่อรับของเหลว และออกนอกร่างกายทางช่องขับถ่ายที่ผนังลำตัว การโบกพัดของซิเลียในเฟลมเซลล์มีลักษณะคล้ายเปลวเทียน (flame) ที่ปลายเทียนไข นอกจากนี้ของเสียพวกแอมโมเนียยังกำจัดออกโดยการแพร่ผ่านทางผิวหนังได้อีกด้วย

การขับถ่ายของแอนเนลิด

พวกแอนเนลิด เช่น ไส้เดือนดินมีอวัยวะขับถ่ายเรียกว่า เนฟริเดียม (nephridium) ไส้เดือนดินมีลำตัวแบ่งออกเป็นปล้องๆ ในแต่ละปล้องจะมีเนฟริเดียมอยู่ 1 คู่ มีลักษณะเป็นท่อปลายเปิดทั้งสองข้าง โดยปลายด้านหนึ่งอยู่ภายในช่องว่างของลำตัว ที่ปลายเปิดนี้มีลักษณะเหมือนปากแตร ภายในปากแตรและท่อจะมีซิเลีย ซึ่งโบกพัดเอาของเสียพวกแอมโมเนียและยูเรียซึ่งอยู่ในช่องว่างภายในลำตัวออกทางปลายเปิดอีกด้านหนึ่งสู่ภายนอก เรียกปลายเปิดนี้ว่า ช่องเปิดของเนฟริเดียม บริเวณด้านนอกของท่อเนฟริเดียมจะมีเส้นเลือดฝอย น้ำและแร่ธาตุบางชนิดที่มีประโยชน์จะถูกดูดกลับ โดยผนังท่อของเนฟริเดียมสู่กระแสเลือด ในขณะเดียวกันของเสียที่อยู่ในเลือดสามารถซึมเข้าสู่ท่อเนฟริเดียมได้โดยตรง ดังนั้น เนฟริเดียมจึงทำหน้าที่ทั้งกรองและดูดกลับ การขับถ่ายของเสียออกจากร่างกายจะขึ้นอยู่กับการหดตัวของกล้ามเนื้อรอบผนังลำตัวในขณะไส้เดือนดินเคลื่อนที่ และการพัดโบกของซิเลีย จะเห็นได้ว่า การทำงานของเนฟริเดียมจะคล้ายคลึงกับการทำงานของสัตว์มีกระดูกสันหลังบางประเภท

เนฟริเดียมของไส้เดือนดิน

การขับถ่ายของอาร์โทรพอด

อาร์โทรพอดเป็นสัตว์ที่มีเปลือกแข็งป้องกันการผ่านเข้าออกของน้ำได้เป็นอย่างดี อาร์โทพอดที่อยู่บนบก เช่น แมลงมีอวัยวะขับถ่ายของเสียเรียกว่า ท่อมัลพอเกียน (malphigian tubule) มีลักษณะเป็นท่อเล็กๆ จำนวนมากที่ยื่นออกมาจากบริเวณรอยต่อระหว่างกระเพาะอาหารกับลำไส้ ท่อมัลพิเกียนอยู่ในช่องว่างของลำตัว ซึ่งบรรจุของเหลว (เลือด) ที่มีของเสียปนอยู่ ของเสียสามารถซึมเข้าท่อมัลพิเกียนได้

ท่อมัลพิเกียนของแมลง

ของเสียที่มีไนโตรเจนเป็นองค์ประกอบถูกเปลี่ยนเป็นกรดยูริก แล้วจึงเคลื่อนเข้าไปบริเวณทางเดินอาหาร ของเสียเหล่านั้นจะถูกกลุ่มเซลล์ที่มีประสิทธิภาพดูดน้ำและสิ่งต่างๆ ดูดกลับคืนสู่ร่างกายทำให้ของเสียมีสภาพเป็นสารกึ่งของเหลว ซึ่งถูกขับออกมาพร้อมกากอาหาร

การขับถ่ายของนกและสัตว์เลื้อยคลาน

สิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่บนบกมักจะมีปัญหาการสูญเสียน้ำทางผิวหนัง สัตว์เหล่านี้จะมีโครงสร้างและกลไกในการรักษาสมดุลของสารในร่างกาย เช่น มีผิวหนังหนาเป็นเกล็ด หรือมีขนปกคลุมร่างกายที่ป้องกันการสูญเสียน้ำ ถึงแม้ว่าสัตว์เลื้อยคลานหรือพวกนกจะมีไตซึ่งเป็นอวัยวะขับถ่ายที่ไม่ดีนัก แต่สามารถเปลี่ยนของเสียประเภทแอมโมเนียให้กลายเป็นกรดยูริก ซึ่งเป็นสารกึ่งแข็ง กึ่งเหลว ที่ไม่ละลายน้ำ เช่นเดียวกับพวกอาร์โทรพอด เมบริโอของสัตว์พวกนกและสัตว์เลื้อยคลานในขณะที่อยู่ในไข่ก็จะขับของเสียในรูปของกรดยูริก ทำให้เอ็มบริโอเจริญเติบโตอย่างปกติ

ถ้าเราสังเกตอุจจาระของนก จะพบว่า มีทั้งสีดำและสีขาว ส่วนที่มีสีดเป็นอาหารที่ไม่สามารถย่อยได้อีกแล้ว สำหรับสีขาวเป็นกรดยูริกซึ่งเกิดจากกระบวนการเมแทบอลิซึมของสารอาหารที่มีไนโตรเจนเป็นองค์ประกอบ
จำนวนคนอ่าน 26517 คน

 
 
   

© 2000 - 2014 www.myfirstbrain.com All Rights Reserved