แผ่นดินไหว คืออะไร




โครงสร้างของโลก

แผ่นดินไหวเป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติเกิดจากการเคลื่อนตัวโดยฉับพลันของเปลือกโลก ส่วนใหญ่แผ่นดินไหวมักเกิดขึ้นในบริเวณที่มีรอยแตกร้าวในเปลือกโลกที่เรียกว่า รอยเลื่อน อันอยู่ตามขอบแผ่นเปลือกโลกซึ่งรองรับทวีปหรือมหาสมุทร หินของเปลือกโลกจะสวนทางกันอย่างช้าๆ ตามแนวตั้งหรือแนวนอนโดยใช้เวลานานหลายปี หรือเมื่อรอยแตกแยกบางส่วนเกาะเกี่ยวกันก็จะทำให้การเคลื่อนที่หยุดชะงักโดยฉับพลัน ด้วยเหตุนี้ความกดดันภายในจะเพิ่มสูงขึ้นอันเป็นสาเหตุให้หินคดโค้งไปคล้ายลานนาฬิกา และเมื่อแรงเค้นหรือแรงดันสูงกว่าแรงยึดเหนี่ยวจะทำให้หินเคลื่อนที่และครูดสวนทางกันอย่างรวดเร็ว ทำให้เกิดการสั่นสะเทือนในลักษณะลานนาฬิกาคลายเกลียว บริเวณที่เกิดการครูดถูอย่างรุนแรงโดนฉับพลันนั้นเรียกว่า ศูนย์เกิดแผ่นดินไหว หลังจากนั้นความเค้นจะคลายตัวลง ทำให้หินคืนตัวกลับสู่สภาพเดิม การสั่นสะเทือนหรือที่เรียกว่า คลื่นไหวสะเทือน จะแผ่ขยายจากศูนย์เกิดแผ่นดินไหวออกไปทุกทิศทางตามหินที่รายรอบในลักษณะของแผ่นดินไหวอย่างเบาๆ พอรู้สึกได้ แผ่นดินไหวระลอกหลังจะดำเนินต่อไปจนกระทั่งหินกลับสู่สภาพเดิมแล้วจึงหยุดนิ่ง


การอธิบายลักษณะการเกิดแผ่นดินไหวเปรียบเสมือนการหักกิ่งไม้

จากภาพเป็นการอธิบายลักษณะการเกิดแผ่นดินไหวเปรียบเสมือนการหักกิ่งไม้ ในขณะที่ความกดดันในมวลของหินเพิ่มขึ้นตามแนวรอยเลื่อนดังรูปที่ (1) หินจะเริ่มโค้งงอดังรูปที่ (2) และเมื่อความเค้นสูงขึ้นดังรูปที่ (3) จนกระทั่งมีค่ามากกว่าความเสียดทาน จะทำให้เกิดการเคลื่อนที่ขึ้น จากนั้นหินจะปรับตัวเข้าสู่ตำแหน่งใหม่เพื่อคลายความเครียดดังรูปที่ (4)