ข่าวประจำวัน
เรื่องน่ารู้
เที่ยวทั่วกรุง
ศิลปะ - กีฬาฯ
Books
Person
นิทานและเกมส์
คำถามประจำวัน
 

 
หน้าแรก | เที่ยวทั่วกรุง
   

หอสมุดแห่งชาติ
   

หอสมุดแห่งชาติ ตั้งอยู่ที่ท่าวาสุกรี ถนนสามเสน เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร สังกัดสำนักหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม เกิดขึ้นจากพระราชประสงค์ของ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ที่จะให้เป็นแหล่งเก็บรวบรวมหนังสือ ตำรา เอกสาร หลักฐาน และสิ่งพิมพ์ต่างๆ ให้ประชาชนได้เข้ามาใช้ศึกษา

จุดเริ่มต้นของหอสมุดแห่งชาติอยู่ที่ หอพระสมุดวชิรญาณ ซึ่งแต่เดิมเป็นหอสมุดที่พระราชโอรสและพระราชธิดาใน พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 4) ทรงร่วมกันตั้งขึ้นเพื่อเฉลิมพระเกียรติยศสมเด็จพระบรมชนกนาถในปี พ.ศ.2426 โดยตั้งอยู่ที่ห้องชั้นล่างของมุขกระสันด้านตะวันตกของพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท ภายในพระบรมมหาราชวัง ต่อมาในปี พ.ศ.2430 ได้ย้ายมาอยู่ที่ที่ตึกทิมดาบตรงหน้าพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท และในปี พ.ศ.2434 ได้ย้ายมาตั้งที่ศาลาสหทัยสมาคม แต่การบริหารหอสมุดเป็นแบบสโมสร ให้บริการเฉพาะสมาชิกของสโมสรเท่านั้น จนกระทั่งรัชกาลที่ 5 เสด็จประพาสยุโรป แล้วได้ทอดพระเนตรกิจการหอสมุดแห่งชาติของอังกฤษกับของฝรั่งเศส เมื่อเสด็จนิวัติพระนครจึงมีพระราชดำริว่า


ดังนั้นในปี พ.ศ.2477 อันเป็นปีที่รัชกาลที่ 4 พระราชสมภพครบ 100 ปี รัชกาลที่ 5 จึงมีพระราชประสงค์จะทรงสร้างอนุสาวรีย์เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระบรมชนกนาถให้เป็นของถาวรสักอย่างหนึ่ง จึงทรงชักชวนพระราชโอรสและพระราชธิดาในรัชกาลที่ 4 ทรงร่วมกันถวายหอพระสมุดวชิรญาณให้เป็นหอพระสมุดสำหรับพระนคร อยู่ในความดูแลของรัฐบาลต่อไป จึงโปรดเกล้าฯ ให้รวมหอพระสมุดวชิรญาณ กับ หอสมุดมณเฑียรธรรม และ หอสมุดพุทธสาสนสังคหะ จัดตั้งเป็น หอพระสมุดสำหรับพระนคร เมื่อวันที่ 12 ตุลาคม พ.ศ.2448 โดยโปรดเกล้าฯ ให้ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร (ภายหลังทรงเป็นพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว) ทรงดำรงตำแหน่งเป็นสภานายกหอพระสมุดสำหรับพระนคร

หอสมุดแห่งชาติในปัจจุบัน
เมื่อ พระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6) เสด็จขึ้นครองราชย์ ได้โปรดเกล้าฯ ให้ซ่อมแซม ตึกถาวรวัตถุ ที่สร้างค้างไว้อยู่ริมถนนหน้าพระธาตุ ข้างวัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ ให้เสร็จเรียบร้อย แล้วโปรดเกล้าฯ ให้ย้ายหอพระสมุดสำหรับพระนครจากศาลาสหทัยสมาคมมาอยู่ที่ตึกถาวรวัตถุ เสด็จฯ ทรงทำพิธีเปิดตึกเมื่อวันที่ 6 มกราคม พ.ศ.2459

กิจการของหอพระสมุดสำหรับพระนครเจริญก้าวหน้าขึ้นเป็นลำดับ ได้มีการรวบรวมหนังสืออันมีค่ายิ่งของประเทศไว้ได้เป็นจำนวนมาก และยังได้วางรากฐานการจัดห้องสมุดตามมาตรฐานสากลหลายประการ เช่น การจัดหมวดหมู่หนังสือ ทำบัตรรายการค้นหนังสือ ทำบรรณานุกรม และการจัดพิมพ์หนังสือที่มีคุณค่าต่างๆ จำนวนมาก เป็นต้น

พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 7) ทรงสนพระทัยกิจการหอพระสมุดสำหรับพระนครมาก ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานหนังสือในห้องพระสมุดส่วนพระองค์ของรัชกาลที่ 6 ให้เป็นมรดกแก่หอพระสมุดสำหรับพระนคร แล้วในปี พ.ศ.2469 ได้เสด็จฯ มาทอดพระเนตรกิจการถึงตึกถาวรวัตถุ แต่ทรงพบว่าตู้หนังสือของเดิมก็ยัดเยียดกันจนแน่น ไม่สามารถจะเก็บหนังสือที่เพิ่งพระราชทานให้ได้ จึงโปรดเกล้าฯ ให้จัดหอพระสมุดสำหรับพระนครแยกออกเป็น 2 หอ หอหนึ่งให้คงเรียกว่า หอพระสมุดวชิรญาณ สำหรับเก็บหนังสือและจดหมายเหตุของเก่าอันเป็นหนังสือเขียน และตู้พระธรรม สำหรับราชบัณฑิตและนักเรียนผู้แสวงหาความรู้จะได้ใช้สอบทานข้อมูล และให้เป็นสถานที่จัดการพิมพ์หนังสือของหอพระสมุดสำหรับพระนครด้วย

ส่วนอีกหอหนึ่งเรียกว่า หอพระสมุดวชิราวุธ ให้เป็นที่เก็บรักษาหนังสือฉบับพิมพ์ทั้งภาษาไทยและภาษาต่างประเทศ กับทั้งรูป ฉายาลักษณ์ และหนังสือพิมพ์ข่าวต่างๆ สำหรับประชาชนทั่วไปจะได้มาอ่านกันได้ตามประสงค์ หอพระสมุดวชิราวุธนั้นให้ตั้งอยู่ที่ตึกถาวรวัตถุดังเดิม ส่วนหอพระสมุดวชิรญาณให้ย้ายไปตั้งอยู่ที่พระที่นั่งศิวโมกขพิมาน ภายในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร

ในปี พ.ศ.2476 รัฐบาลจัดตั้งกรมศิลปากรขึ้นและมีพระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วนราชการ กำหนดให้หอพระสมุดสำหรับพระนครมีฐานะเป็นกองหนึ่งในกรมศิลปากร เรียกว่า กองหอสมุด และได้มีการเปลี่ยนแปลงชื่อหอพระสมุดสำหรับพระนครมาเป็น หอสมุดแห่งชาติ

ต่อมาในปี พ.ศ.2490 ได้มีการจัดตั้ง หอสมุดดำรงราชนุภาพ ขึ้นมาอีกแห่งหนึ่ง โดยตั้งอยู่ด้านหลังหอพระสมุดวชิราวุธ เพื่อเป็นที่เก็บรักษาหนังสืออันเป็นสมบัติส่วนพระองค์ของ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ซึ่งพระทายาททรงมอบให้แก่รัฐบาล ดังนั้นหอสมุดแห่งชาติจึงประกอบด้วย หอพระสมุดวชิรญาณ หอพระสมุดวชิราวุธ และหอสมุดดำรงราชานุภาพ

"ตึกถาวรวัตถุ" ริมถนนหน้าพระธาตุ ในอดีตและในปัจจุบัน

จำนวนหนังสือและจำนวนผู้มาใช้บริการหอสมุดแห่งชาติเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ จนในปี พ.ศ.2503 ทางคณะรัฐบาล จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ จึงต้องจัดสร้างที่ตั้งของหอสมุดแห่งชาติแห่งใหม่ขึ้นในที่ดิน 17 ไร่ของกระทรวงศึกษาธิการ ที่ข้างท่าน้ำวาสุกรี โดยได้ส่ง นายแสวง สดประเสริฐ สถาปนิกเอกของกรมศิลปากรในขณะนั้น ไปดูงานด้านหอสมุดและหอจดหมายเหตุที่ประเทศสหรัฐอเมริกาและยุโรป เมื่อกลับมาแล้วจึงได้นำความรู้ที่ได้มาลงมือออกแบบอาคารหอสมุดแห่งชาติ เป็นอาคารทรงไทยสูง 5 ชั้น พร้อมกับได้มีการมอบหมายให้ นายไพรัช ชุติกุล วิศวกรเอกกรมศิลปากร เป็นผู้คำนวนแบบ และมี Morris A. Gelfand, Ph.D. ผู้เชี่ยวชาญฝ่ายห้องสมุดขององค์กรการศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ เป็นที่ปรึกษาในการก่อสร้าง

จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ ได้เดินทางมาเป็นผู้วางศิลาฤกษ์อาคารเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม พ.ศ.2506 จากนั้น จึงได้ก่อสร้างจนแล้วเสร็จ ย้ายหอสมุดแห่งชาติมาอยู่ในที่ทำการใหม่ และทำพิธีเปิดอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ.2509 โดยมี จอมพลถนอม กิตติขจร นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น เป็นประธานในพิธีเปิด และได้ใช้เป็นที่ทำการของหอสมุดแห่งชาติ ที่เป็นหอสมุดซึ่งมีหนังสือและเอกสารต่างๆ จำนวนมากที่สุดในประเทศไทยมาจนถึงทุกวันนี้




ข้อมูลเพิ่มเติม

ที่อยู่ สำนักหอสมุดแห่งชาติ ถนนสามเสน เขตดุสิต กรุงเทพฯ 10300
โทรศัพท์ 0-2281-5212, 0-2281-5313
เวลาทำการ - วันจันทร์ - ศุกร์ เวลา 09.00 - 18.30 น.
- วันเสาร์ - อาทิตย์ เวลา 09.00 - 17.00 น. (หยุดวันนักขัตฤกษ์ วันหยุดชดเชย และวันหยุดพิเศษอื่นๆ)
รถประจำทาง สาย 3, 16, 23, 32, 49, 65, 72, 505
ที่จอดรถ บริเวณภายในหอสมุด
เรือโดยสาร - เรือด่วนเจ้าพระยา (ท่าเทเวศน์)
- เรือข้ามฝาก (ท่า่เทเวศน์)
การถ่ายรูป ไม่สามารถถ่ายรูปภายในได้
สถานที่ใกล้เคียง ตลาดเทเวศน์, วัดนรนาถสุนทริการาม, วัดราชาธิวาส, ท่าวาสุกรี, สวนสุนันทา
แผนที่ คลิกดูแผนที่ตั้งของสำนักหอสมุดแห่งชาติ
จำนวนคนอ่าน 7302 คน

 
พิพิธภัณฑ์พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว
วังสระปทุม
พิพิธภัณฑ์อัญมณีและเครื่องประดับไทย
พิพิธภัณฑ์ตราไปรษณียากรสามเสนใน
วัดหงส์รัตนาราม
 
   
 

© 2000 - 2014 www.myfirstbrain.com All Rights Reserved